Tháng 8 đã trở thành tháng tổn thất quân sự nhất đối với quân đội Hoa Kỳ ở Afghanistan kể từ khi Hoa Kỳ bắt đầu cuộc xâm lấn Afghanistan sau sự kiện 11 tháng 9 năm 2001.
Một thành viên quân chủng Hoa Kỳ đã thiệt mạng sau một cuộc đánh bom ven đường ở miền đông Afghanistan thứ 6 vừa qua, nâng con số binh lính Hoa Kỳ thiệt mạng ở Afghanistan vào tháng 8 này lên 46 người, theo bản thống kê quân sự của CNN.

Con số tổn thất này trong tháng 8 được đánh giá là cao nhất trong vòng 80 năm xung đột, trội hơn cả con số 45 vào tháng 7 vừa qua.

Tổng thống Obama gọi sứ mệnh ở Afghanistan là “một cuộc chiến tranh cần thiết” và nhấn mạnh tầm quan trọng của việc đánh bại Taliban và binh lính Al Qaeda đang hoạt động trên đất nước này và Pakistan.

Quân đội Hoa Kỳ, Anh và các lực lượng quốc tế khác núp dưới cây dù của NATO ủng hộ sự có mặt của họ ở Afghanistan với mục đích cải thiện nền an ninh trong tuần bầu cử cuối.

Xung đột chủ yếu diễn ra tập trung ở khu vực phía nam và gần biên giới Pakistan, nơi quân lính Hoa Kỳ đang hoạt động, lấy mục tiêu là các tay súng Taliban.

Một công chức cấp cao của Hoa Kỳ cho biết rằng các con số đánh giá quân sự vừa rồi cho thấy Taliban đang “ảnh hưởng đáng kể” đến hơn một phần ba đất nước Afghanistan, and sĩ quan cấp cao Michael Mullen, chủ tịch ban tham mưu Hoa Kỳ, phát biểu rằng tình hình ở Afghanistan đang “rất nghiêm trọng và xuống cấp”.

Hoa Kỳ hiện đang có khoảng 62 000 lính đóng quân trên bộ cùng với khoảng 32 000 quân liên minh của Nato. Lầu Năm Góc, Pentagon, hiện đang cho kế hoạch bổ sung thêm 6 000 quân vào cuối năm nay.

Đã có nhiều dấu hiệu cho thấy rằng tổng thống Obama sắp được yêu cầu chi viện thêm quân ở Afghanistan.

Đại tướng Stanley McChrystal, đứng đầu lãnh đạo quân sự Hoa Kỳ ở Afghanistan, đang trong quá trình đánh giá sự mệnh của tổng thống Obama ở Afghanistan. Đại tướng McChrystal được dự định trình bày bản báo cáo của mình trong vòng vài tuần tới, và một công chức quân đôi cấp cao cũng có phát biểu vào tháng trước rằng đại tướng McChrystal cũng được dự định rằng sẽ yêu cầu chi viện thêm binh lính Hoa Kỳ.

Nếu xếp mình vào số những người hoài nghi, hẳn là trước đó tôi đã tuyên bố thắng lợi vào ngay lúc cuộc giằng co tưởng tượng giữa định chế nhà nước-quốc gia có chủ quyền [sovereign nation state] và mớ hổ lốn Brussels [Brussels-led behemoth, ý nói Liên minh châu Âu]. Sức ép của những người ủng hộ sáp nhập [integrationist], dẫn đến việc hình thành một thị trường duy nhất và đồng tiền chung châu Âu, từ lâu đã bị lu mờ.

Nếu như có lúc nào đó khiến họ (các nước châu Âu) sợ thì đó là khả năng họ bị gộp vào một siêu nhà nước liên bang [federal superstate] hơn một thập kỉ trước. Còn với cuộc suy thoái tài chính toàn cầu vừa qua, bất cứ lăn tăn nào về chuyện đó đều sẽ bị xua đi bởi những phản ứng dân tộc chủ nghĩa từ phía Berlin, Paris, và London.

Sự tác hợp Franco-German thần kì một thời giờ đang quá yếu đuối để có thể lèo lái Liên minh, vốn đã mở rộng thành 27 nước. Chiếc loa phóng thanh về sự nổi lên của châu Âu như một siêu cường bên cạnh Mỹ và Trung Quốc đã mất hút theo thực trạng kinh tế yếu kém và vị thế lãnh đạo chính trị thậm chí còn tệ hơn. Phần còn lại của thế giới nhìn vào họ với con mắt khinh miệt (Beijing và Moscow) và thất vọng (chính quyền Barrack Obama ở Washington).

Là một thành viên của đội ngũ pro-European tôi không biết mình nên ủng hộ cho những thắng lợi quan trọng của đế chế châu Âu hay ai oán cho tất cả những cơ hội bị bỏ lỡ. Một nửa thời gian, chiếc cốc đầy một nửa; khoảng còn lại, một nửa vơi đi.

Giữa những thính giả thích thú với ý tưởng rằng sẽ thật diệu kì khi châu Âu mở rộng nhằm giữ được vị thế của mình trong lăng kính quyền lực đang đổi thay từng ngày, tôi sẽ nói về điều bất lợi. Châu Âu đang trở thành một nước đại-Thụy Sĩ của thế kỉ 21: tiện nghi, tự mãn và không muốn tự chinh ra bên ngoài.

Giữa những người hoài nghi mà thời của họ là nửa đầu thế kỉ hai mươi trong việc truy tìm nhằm tái xác lập những khái niệm của thế kỉ 19 về thứ quyền lực không thể chia nhỏ, tôi sẽ nhắc đến nhiều thắng lợi của Liên minh. Không khó để nhận ra chúng. Sự hòa bình và phân chia của cải hậu thế chiến thứ hai, sự cố thủ của nền dân chủ ở trung và đông Âu thời hậu xô viết hiện diện như là những thành tựu quan trọng đích thực.

Điều đó cho thấy, việc đánh giá tự thân châu lục này dễ dàng rơi vào cảm giác chán nản. Thế giới đang chứng kiến sự chuyển dịch địa chính trị to lớn chưa từng thấy trong thế kỉ vừa qua. Quyền lực đang dịch chuyển từ tây sang đông. Những thể chế và luật lệ quốc tế mà châu Âu dựa vào nhằm giữ vững an ninh và thịnh vượng đang gặp những sức ép. Và châu Âu có vẻ tự mình lép vế trong cuộc tranh luận.

Europe in the slow lane (@Financial Times)

Charles Grant, giám đốc trung tâm về European Reform đặt tại London, đã chỉ rõ trường hợp bi quan này. Ngài Grant là một người ủng hộ vị thế châu Âu. Nhưng tiêu đề bài luận gần đây đã nói lên tâm trạng của ông hiện giờ: “Is Europe doomed to fail as a power?”

Một thập kỉ trước và trước nữa, EU có thể được nhắc đến bên cạnh Mỹ, Trung Quốc, Ấn Độ, Nga và có lẽ một hay hai nước khác như là một nhân tố lập nên một trật tự thế giới mới. Còn giờ đây, khi trao đổi với những nhà lập chính sách của Trung Quốc, Nga hay Ấn Độ, Ngài Grant thấy được sự coi thường trong cách nhìn của họ về sự ảnh hưởng của châu Âu.

Liên minh [châu Âu] vẫn có thể có những đòi hỏi, dù được xem là “phân cực, chậm tiến và được tổ chức kém”. Ngài Obama đã có những niềm hy vọng to lớn về châu Âu như là một đối tác trong nỗ lực của ông nhằm tái lập mối quan hệ của phương tây [tức nước Mỹ, ở tây bán cầu - ND] với phần còn lại của thế giới. Nhưng vị tổng thống nước Mỹ đang nhanh chóng nhận ra sự đặng đừng của Liên minh và điều chỉnh chính sách ngoại giao và quốc phòng.

Canh bạc giờ đây trở nên đáng chú ý. Sẽ là cliché nếu nói rằng chúng ta đang di chuyển nhanh chóng sang một thế giới đa cực mà ở đó trọng lượng của phương tây trong việc định đoạt các sự kiện sẽ thu nhỏ dần. Trong môi trường đó, những quốc gia cỡ trung của châu Âu sẽ có nhiều thứ để mất hơn ai hết nếu như có bất kì sự hỏng hóc nào trong hệ thống dựa trên những luật lệ. Ngay cả những quốc gia mạnh nhất của châu lục này cũng không thể lựa chọn việc tự đi một mình.

Nhưng như Ngài Grant đã nói, những chính phủ châu Âu sẽ quan tâm đến việc gìn giữ những bản sắc của quyền lực [totems of power] – việc được chia một số ghế thừa thãi trong những tổ chức toàn cầu – hơn là tìm cách thiết kế kiến trúc của một trật tự mới.

Một nguy cơ thấy rõ là việc Mỹ và Trung Quốc sẽ qua mặt châu Âu bằng việc lập ra G2. Ta có thể thấy điều đó xảy ra trong vấn đề thay đổi khí hậu. Tất cả những ghế của châu Âu trong G8, IMF hay tương tự rồi sẽ thành thứ bù nhìn mất giá trị. Bên cạnh đó là nguy cơ lớn hơn rằng trật tự đa cực đang nổi lên sẽ dựa trên quyền lực thay vì luật lệ.

Ngài Grant hiểu rằng còn một khía cạnh khác của câu chuyện. Châu Âu vẫn giữ một “quyền lực xốp” [soft power] đáng kể – bắt nguồn từ sức mạnh kinh tế mạnh mẽ, những giá trị và sự ổn định chính trị của nó. Nếu như châu Âu đã thất bại trong việc dựng lên những chính sách chung đối với Trung Quốc hay Ấn độ, thì họ lại có đóng góp đáng kể, nhiều khi người ta không nhận thấy, cho việc đảm bảo hòa bình và ổn định trên thế giới.

Robert Cooper, nhà chiến lược cho những vấn đề quốc tế của EU, với sự phân minh đáng phục phê bình Ngài Grant trong một tiểu luận của ông. Tuy là chẳng thay đổi gì nhiều, EU của hôm nay là một bước tiến lớn lao so với những gì trước kia. Những ai phản đối điều này có thể nhìn lại sự thất bại tăm tối của châu Âu trong thập niên 1990 khi đối mặt sự chia rẽ của Yugoslavia.

Ngài Cooper cũng chỉ ra một lỗi chung trong việc đánh giá châu Âu bởi những kì vọng không thực tế. EU chưa bao giờ định nổi lên như một quốc gia duy nhất, bởi vậy không nên so nó với Mỹ hay Trung Quốc. Ngài Cooper nói: “Tham vọng của EU không thể lớn hơn toàn bộ tham vọng của những quốc gia thành viên, và họ không phải lúc nào cũng tham vọng.”

Nhưng theo tôi nếu vậy thì có vấn đề thế này. Tôi không thể tìm ra một giai đoạn nào trong lịch sử gần đây mà người châu Âu chú trọng đến việc đặt ra tham vọng về thế giới cho chính họ. Mặc dù giờ đây thì nó có mang dáng vẻ tiện nghi đấy, nhưng trong tương lai người châu Âu sẽ nhận ra rằng việc đi trong một lane chậm hơn sẽ chẳng hứa hẹn một điều gì cả, ngoại trừ sự nhàn rỗi.

Philip Stephens

Dịch từ Financial Times

Barack Obama’s decision to ease some sanctions against Cuba now allows Cuban-Americans, and maybe Americans in the near future, to visit Cuba as frequently as they like. They can also send gifts and money to their family members as long as the recipients are not senior or officials of the Communist Party.We might have to notice that former US president George Bush had imposed a harder line against Cuba with tighter travel embargoes and cash transfer restriction. Since 2004, only Cuban-Americans who have relatives in Cuba could visit Cuba just once every three years and send only $US300 every three months to their family.

Some Republicans argue that Obama is making a serious mistake with millions of dollars inflowed into Castro government’s pocket because the this government, in fact, has charged heavy fees on cash remittances. But from my point of view, the US’s new approach is wiser than that of former US presidents. In term of diplomacy, it is the failure of a 50-year-old policy to overthrow Castro’s Government and this is the right time for the US administration to face with the reality and change its Cold-War-fashioned policy. Just after the engagement with Iran and Syria, there is no reason for the unwilling to engage with Cuba.

In term of economics, Obama’s decision allows US’s companies to operate in Cuba, particularly in the telecommunication industry. In addition, the unprecedentedly enormous amount of capital, included cash, inflowed into Cuba might cause a so-called Dutch disease in this country and thus, a decline in Cuba’s manufacturing. The policy also advocates an increase in private aid for pro-democracy groups in Cuba. Some of them might be CIA-trained agents aimed at trying to push Communist Party out of power. It is what we called “the US’s peaceful process” of the happenings in VN.

Whatever Obama’s got in mind in the long term, I hopefully believe that it was a necessary step to spur an initial change in the Cuban society, which has been wretched in poverty for nearly half of a century. But the emphasis of an vital change is now on the hand of the Cuban people because they are going to be the ones who change things in this countries. Cuba, the country whose the revolution was symbolically an inspiration to the revolution of the Third World including VN and Latin American countries, now has the externally conditional force to reform itself the first time in this modern world.

* The title of this entry is derived from that of the film “Tura! Tura! Tura!”