Một niềm thỏa mãn cuối năm là đọc cuốn Botchan, cuộc nổi loạn ngoạn mục (Natsume Soseki), Hồng Ngọc-Thanh Dung dịch, đã làm tôi thay đổi cách nhìn về sách của First News gần đây. Đọc được dăm trang, quay trở lại nhìn thì quả là tôi đoán không sai, sách dịch từ bản tiếng Anh nên rất nuột, tránh được cái giọng xơ cứng như những cuốn được dịch trực tiếp từ tiếng Nhật. Tuy vậy đây là một trong những bản dịch hay nhất mà tôi đọc trong năm. Chỉ tiếc (một cái tiếc rất bự) là phong cách làm bìa của First News vẫn thế. Nếu không thay đổi thứ bìa cực chuối và thứ giấy cực trắng thì vẫn chỉ là dòng sách hạng hai, dù nội dung bên trong có chăm chút đến đâu.

Bên Tri thức có vẻ có tham vọng với bộ The very short introduction của nhà Oxford. Bộ này đến cả 300 đầu, nhân lực có hạn mà dồn sức làm cho lấy được thì rất uổng. Sách của Tri thức bắt đầu loãng (theo hướng đại trà), tuy rằng những đầu cao cấp cũng không thể nói là thực sự tốt. Cuốn Sân chơi của Chúa: Lịch sử Ba Lan có nội dung hay nhưng đọc bực mình vì biên tập lúng túng thấy rõ. Cách cải thiện đơn giản là đầu tư nhiều thời gian hơn cho từng cuốn sách.

Sáng nay đọc bài điểm cuốn Vũ trụ (Carl Sagan) trên tờ TTCT như nhai phải sạn. (Nếu tôi đoán không nhầm thì người dịch cuốn này từng biên tập Bách khoa thư lịch sử, và quả vậy là người biên tập sách kiến thức rất chắc tay.) Bác điểm sách có lẽ đã quên đọc sách. Bác í chỉ cần đọc giới thiệu, mục lục, cóp nhặt mấy thông tin trên mạng và tìm vài từ khóa là có một bài điểm sách. Như vậy đủ thấy cái tầm của tờ báo, chẳng trách mục truyện ngắn dạo này toàn đăng những truyện nhạt khủng khiếp. Tôi sẽ không đọc TTCT nữa, cũng như VNQĐ, Văn nghệ, dẹp hết.

Sắp tới mọi người sẽ hân hoan chào đón một nếp truyền thống rất ầm ĩ và tốn giấy của báo chí VN là báo Tết. Thay vì ôm một đống báo Tết để đọc những bài mua vui vô thưởng vô phạt, có lẽ là tôi sẽ chỉ đọc một tờ ML (đọc một tháng còn chưa hết) để mua cái gì đó làm mình ít ra còn thấy có ích với bản thân.

p/s: + à quên mất, cuốn mới ra của nghị Quốc nói thẳng là dở, viết cẩm rẩm thế mà cũng thành sách cho được. Chuyện xưa làm ơn kết đi, có được không?

Như đã nói thì vì túi tiền có hạn nên tớ chỉ nắm được tương đối thị trường sách poche thôi nhé. Những tác giả xuất hiện nhiều nhất theo thứ tự là: Marc Levy, Amélie Nothomb, Anna Gavalda và Guillaume Musso, hiểu theo nghĩa thị trường. Vậy là nhờ công của Nhã Nam, thị trường sách dịch tiếng Pháp ở Việt Nam đã tiệm cần dần với thị trường bản ngữ. Trong số này, Amélie Nothomb, nếu đọc Hygiène de l’assassin thì không thể xem là thị trường được. Mà quả dịch thành Hồi ức kẻ sát nhân quả là chơi khăm. Trước khi đọc quyển này tớ cứ lăn tăn là có phải nó hay không, bởi với vốn tiếng Pháp ít ỏi cũng biết nó đại ý phải là Vệ sinh của kẻ sát nhân. Chuyện dịch cái nhan đề sang tận đẩu tận đâu thì nhiều lắm. Đỉnh nhất gần đây là L’attentat (Kẻ tấn công?) của Yasmina Khadra được dịch thành Ngỡ đã là yêu. Trong nhóm sách Pháp còn mấy cái tít đại bác bắn không tới nữa: Nhẫn thạch (Syngué Sabour. Pierre de patience? cuốn này ngờ ngợ), Nửa kia của Hitler (La Part de l’autre), Vòng tay Samurai (Ni d’Ève ni d’Adam)… Tất nhiên chỉ kể thế thôi chứ tớ không trách gì mấy bác dịch giả cả vì cũng hiểu có nhiều nhan đề dịch khó vật vã.

Thế những nhan đề nào dịch hay nhỉ [không nói chuẩn vì tớ không phải chuyên gia ]? Chỉ nói sách Pháp thôi nhé, tớ kết cái tên Những cánh thư hè, dịch từ Lettres de mon Moulin của Alphonse Daudet (Lưu Bằng dịch, Đời Mới 1974). Khung cửa hẹp, Bùi Giáng dịch từ La porte étroite của André Gide cũng hay. Hay cái tên Người tình Hoa Bắc, Lê Hồng Sâm dịch từ L’Amant de la Chine du Nord của Marguerite Duras nghe cũng đẹp. Cái tít tệ nhất phải kể đến là Những Cuộc Phiêu Lưu Kỳ Diệu Của Tactaranh Ở Taraxcông (NxbVHTT 2004), Duy Lập dịch từ Tartarin de Tarascon cũng của Daudet.

+ Cũng nhờ những bản viết tay ngày xưa mà giờ đây chúng ta có cái để nói, dù là việc tiếp cận chúng không phải lúc nào cũng dễ dàng. Samuel Beckett là nhà văn khét tiếng khó tính trong việc tạo điều kiện cho các biographer và editor. Khi Deirdre Bair từng đặt vấn đề với Beckett về việc viết tiểu sử (bà cũng là người viết tiểu sử cho Carl Jung), ông nói sẽ “chẳng giúp mà cũng chẳng ngăn cản”. Cuối cùng thì cuốn Samuel Beckett: A Biography cũng được xuất bản năm 1978. Còn khi ông chọn Martha Dow Fehsenfeld và Lois More Overbeck làm editor cho cuốn sách tổng hợp những lá thư của mình, ông ra điều kiện là “chỉ đưa vào những bức thư công việc”. Kết quả là cuốn The Letters of Samuel Beckett, 1929-1940, chắt lọc từ 15000 bức thư ông đã viết – ít nhất là được tìm thấy cho đến thời điểm này, thiếu vắng những bức thư riêng tư mà Beckett viết cho gia đình hay cho cháu mình [cousin] Peggy Sinclair và cũng là tình yêu đầu.

Theo John Banville (lão này sắp có cuốn The Infinities vào tháng 10) viết trên The New Republic (không thấy bản online) thì cuốn này cực kì khó đọc bởi Beckett là một trong những học giả modernist thông thái nhất, James Joyce cũng không thấm vào đâu [về readability]. Trong tuyển tập thư từ này, bức đầu tiên – được viết khi Beckett chưa đầy 23 tuổi, đề gửi cho James Joyce. Ông dành cho Joyce một sự ngưỡng mộ đặc biệt. Năm 1937 khi làm biên tập cho Finnegans Wake, ông viết cho McGreevy: “Joyce trả tôi 250 franc cho công việc 15 giờ làm proof[-reading] cho ông ấy. Mà có nói cho mỗi cậu nghe cũng chẳng để làm gì. Ông ấy còn tặng thêm cho tôi cái áo khoác cũ với 5 chiếc cà vạt! Tôi đã không từ chối.” Vai trò của Joyce trong cuộc đời Beckett cũng là vấn đề tranh cãi giữa những người viết tiểu sử. Bair cho rằng Beckett xem Joyce như một hình tượng mẫu mực, mà ông bắt chước mù quáng mọi thứ từ size của đôi giày cho đến lối viết; còn Anthony Cronin, trong Samuel Beckett: The Last Modernist, cho Joyce là một “thoroughgoing cad” lởm chởm nanh vuốt mà Beckett cảm thấy nhẹ nhõm khi thoát khỏi.

Dù thế nào đi nữa [tên một bài hát 9x], những ai yêu thích James Joyce cũng nên tìm đọc cuốn này. Nhắc đến Joyce mới nhớ, hơi bất ngờ là Dubliners đã có bản dịch. Nhất định không đọc hè hè.

+ Bên Evan có một lỗi không thể chấp nhận được. Đoạn về A. S. Byatt viết rằng bà là ứng cử viên cho hạng mục sách dành cho thiếu nhi. Tin được không trời!!! Thật ra thì cuốn sách của bà tên là The Children’s Book.

The World is What It is (Patrick French). Một tiểu sử rất chi tiết về V.S. Naipaul (sắp tới tay bác columnist rồi đấy ). Mới chỉ đọc  phần viết về đời sống tình cảm của Naipaul thì có thể thấy ông này khá đa tình, và cuộc đời của ông gắn liền với hai người phụ nữ là Pat và Margaret Murray. Pat đã từ bỏ gia đình mình để lấy Naipaul nhưng lại không có được trọn vẹn tình yêu của ông. Đến năm 1972, Vidia (tên thân mật của Naipaul) quen với Margaret (hay Margarita, còn Murray là họ của chồng cũ), một phụ nữ ba mươi tuổi đã có ba con. “Margaret là người đàn bà lý tưởng của Vidia, một kiểu đàn bà chỉ từng tồn tại trước đó trong thế giới ảo mộng của ông, nơi ông có thể tán tỉnh rồi phụ bạc bà, với sự cam chịu tủi nhục của bà. Margaret không giống Pat về hầu hết các mặt: bà mãnh liệt, cả nghi và khiêu gợi. Mối quan hệ của họ, va chạm và thấp thỏm, kéo dài gần một phần tư thế kỉ; và ở đó sự lập dị của họ tiếp xúc và quấn lấy nhau. Chuyện tình của họ đầy cuồng nhiệt, nhục dục đầy cuồng nhiệt và dữ dội đầy nhục dục, để thỏa mãn khoái lạc của cả hai. Khi một người đàn ông tỏ ra hung bạo với một người đàn bà, đặc biệt là khi thèm muốn về thể xác, bà ta hoặc là từ bỏ [người đàn ông đó] hoặc là bị ông ta chiếm hữu; Margaret rơi vào trường hợp thứ hai.”

The Age of Turbulence (Alan Greenspan). Cũng như quyển trên, do là sách đem tặng nên phải đọc gấp rút , nhưng vì đúng chuyên ngành nên đọc quyển này hấp dẫn cực. Chưa đọc xong nhưng cũng bắt đầu bắt chước bạn LD là ghi chú chi chít vào sách đem tặng (bạn LD review giùm tớ quyển này cái nhể).

Bốn cuốn đặt cách đây mấy tháng giờ mới thấy gửi về:

Lords of Finance (Liaquat Ahamed)

Animal Spirits (G.A. Akerlof and R.J. Shiller)

Chomsky for beginners

Linguistics for beginnners )

]]> http://dejavous.net/2009/06/24/overflow-2/feed/ 4 javous308 http://dejavous.net/2009/06/13/overflow-1/ http://dejavous.net/2009/06/13/overflow-1/#comments Sat, 13 Jun 2009 12:25:24 +0000 javous308 http://dejavous.net/?p=632 Continue reading →]]> -Stalin’s Nemesis: The Exile and Murder of Leon Trotsky của Bertrand Patenaude. Một sử gia Mỹ viết về những nhân vật Xô Viết thì hẳn phải có bias nhưng có thể xem đây là tài liệu quan trọng về những năm cuối đời của Trotsky khi lưu vong ở Mexico City, nơi tị nạn của rất đông những người bất đồng chính kiến với chế độ Stalin. Tháng Tám năm 1940, Trotsky bị một điệp viên của Stalin ám sát. Tên sát nhân bị chính quyền Mexico bắt giam 20 năm và sau đó trở về sống ở Moscow, được Khrushchev tôn vinh như anh hùng. Trotsky không hề xa lạ với VN, tuy rằng những thông tin về ông rất hạn chế. Đọc thêm về ông này ở đây.

- Sau khi đọc bài này thì tớ mới biết Charles Darwin và Abraham Lincoln sinh cùng ngày: 12 tháng Hai, 1809. Hồi trước nhân kỉ niệm 200 năm ngày sinh Darwin, tờ NYTimes có chạy loạt bài điểm sách về ông này còn Lincoln thì ít thấy nhắc đến. Adam Gopnick trong Angels and Ages: A Short Book About Darwin, Lincoln, and Modern Life nói đến sự trùng hợp trong ngày sinh để nhấn mạnh hai ông này đều là “nhà tiên tri của nền văn minh tự do”: một người cứu Hợp chúng quốc khỏi sự sụp đổ và làm thay đổi lịch sử, người kia thì “phát triển ý tưởng khoa học quan trong nhất về sự sống trên hành tinh chúng ta”.

- Những ai quan tâm đến KGB và các bí mật tình báo thời kì Thế chiến II và Chiến tranh lạnh nên tìm đọc cuốn Spies: The Rise and Fall of the KGB in America của John Earl Haynes, Harvey Klehr và Alexander Vassiliev. Hai tác giả đầu đã có nhiều cuốn liên quan đến đề tài này. Nhưng sự đóng góp của Vassiliev, cựu nhân viên KGB những năm 1980, đã làm phong phú thêm nguồn tư liệu. Câu chuyện về đồng tác giả Vassiliev trong lời giới thiệu cuốn sách cũng khá thú vị. Khi USSR sụp đổ, ông ngưng công tác ở KGB và chuyển qua làm báo nhưng mối liên hệ cũ với KGB khiến những cựu nhân viên của SVR (Sluzhba Vneshney Razvedki – Cơ quan tình báo nước ngoài, hậu thân của KGB) cần đến ông. Có vẻ như họ muốn đánh bóng tên tuổi và kiếm bộn tiền từ việc xuất bản các tài liệu bí mật trước đây cho phương Tây.

Vassiliev được thuê để viết một cuốn sách về hoạt động gián điệp của Liên Xô tại Hoa Kỳ cùng với Allen Weinstein, sử gia người Mỹ. Cuốn sách xuất bản năm 1991 dưới tiêu đề The Haunted Wood. Mặc dù cuốn sách gây được tiếng vang nhưng nó lại là gánh nặng làm cản trở sự nghiệp của Vassiliev và ông rời nước Nga. Cuối cùng ông cộng tác với Haynes và Klehr, chia sẻ với họ những tài liệu về KGB và tên thật của nhiều nhân vật mà ông đã không tiết lộ với Weinstein. Các tài liệu của Vassiliev, gồm bản viết tay và bản dịch, có thể đọc ở đây. Trang này có nhiều thứ hay ho phết.

Cũng trong cuốn Spies này có tiết lộ thêm nhiều chuyên về J. Robert Oppenheimer, người điều hành dự án Manhattan và được xem là “Cha đẻ của Bom A”. Vào những năm 1950 khi tài liệu về bom nguyên tử bị lọt ra ngoài, Oppenheier bị tình nghi là đã bán tài liệu cho Liên Xô vì trước đây ông từng bí mật là thành viên của Communist Party (Mỹ) ít nhất là cho đến năm 1941. Tuy vậy, theo các tác giả (với các chứng cứ được biết đến bây giờ), mặc dù KGB từng nhiều lần thuyết phục nhưng Oppenheimer vẫn không cộng tác. Trong số nhiều nhà khoa học đã chuyển tài liệu cho Liên Xô có nhà vật lý Klaus Fuchs, được xác nhận là gián điệp, và Russell McNutt. Các tác giả kết luận: mặc dù Oppenheimer không thành thật về cuộc đời chính trị của mình nhưng ông không bán những bí mật về bom nguyên tử cho Liên Xô.

- Về creative writing, The New Yorker đã mở cuộc thăm dò. Kết quả là phần lớn độc giả hài lòng với các chương trình MFA.