Tranh luận rôm rả nhất trong những ngày gần đây là tình hình lạm phát của VN trong năm 2010: Liệu chúng ta có giữ được inflation dưới 7% như chỉ tiu của chính phủ hok?

Theo bài này, Mr Vũ Đình Áng đánh giá tháng 3 là tháng nhạy cảm nhứt và quyết định mức tăng giá chung của cả năm. Lí do, tháng 1-2 cận Tết kiểu gì chả tăng giá, ăn thua nhau là tháng 3, tháng sau Tết.

Nhưng vấn đề là, kể từ 1/3:
- Giá than tăng
- Giá điện tăng 6.8%
- Giá xăng bất ngờ tăng 600 đồng/lít.
=> giá hàng tiu dùng tăng, các bà nội trợ như bạn G-Puppy lại típ tục nhăn mặt vì chính họ là người trực tiếp đối mặt với diễn biến tăng giá hàng ngày, chính họ cảm nhận được nỗi ám ảnh tăng giá rõ rệt nhất, mồn một nhất.

Như vậy có thể thấy mục tiu 7% có phần hoang tưởng.

Làm thế nào để kìm lạm phát đây.

Trong bài này, Mr Lê Đăng Doanh đưa ra một nhận định khá thực tế. Năm 2009, tín dụng tăng 38%, GDP tăng 5.32%, tức là tăng tín dụng gấp 7 lần tăng GDP. Tuy vậy đùng một cái cuối năm 2009 chính phủ thắt chặt tín dụng, và xu hướng trong thời gian tới là típ tục thắt chặt tín dụng, sao cho năm 2010 chỉ tăng tín dụng 25% thoai. Vậy mục tiu tăng GDP >6% e ra hơi khó. Vậy nên Mr Doanh đề nghị nên loose credit một tí để giải tỏa khó khăn trong cuộc sống, sau đó thì inflation sẽ tăng nhưng sau một độ trễ nhất định.

Chúng ta hãy chờ xem. Còn bi giờ đi chợ đã

Sau đây là một vài câu hỏi và trả lời liên quan đến vấn đề đồng tiền:

CHÚNG TA ĐANG BÀN ĐẾN TỈ GIÁ NÀO?

Ở đây là tỉ giá Đôla/VNĐ không chính thức, hay thị trường chợ đen, được niêm yết tại khắp các tiệm vàng trong nước, vốn dĩ nhiều gấp 2 lần so với các trung tâm trao đổi tiền tệ. Ở mức 19,100, VNĐ yếu hơn khoảng 12.5% tỉ giá tham khảo ấn định bởi Ngân hàng Nhà nước.

Tỉ giá Đôla/VNĐ chính thức bị hạn chế trên thị trường liên ngân hàng với biên độ 5% cao hay thấp hơn tỉ giá tham khảo.

Người ta cho rằng các ngân hàng thường tìm cách vượt qua biên độ thông qua đồng tiền thứ 3 không bị hạn chế hay các giao dịch sáng tạo khác, và tỉ giá thị trường chợ đen phản ánh sát sao nhất tỉ giá thực trên thị trường ngoại hối.

Những nhà kinh doanh ngoại hối nói vậy bởi vì quy mô nhỏ của thị trường không chính thức. Đôi khi một lệnh mua khoảng 10 triệu Đôla trong một ngày cũng đã tác động không nhỏ đến thị trường.

TẠI SAO VNĐ LẠI SUY YẾU SO VỚI ĐÔLA?

Nguyên nhân tức thời, những người kinh doanh cho rằng, đó chính là lượng cầu USD tăng bởi khoảng cách giữa giá vàng ở Việt Nam và thị trường thế giới ngày càng rộng. Việt Nam cấm nhập khẩu vàng từ tháng 5 2008. Những kẻ gây ảnh hưởng lớn nhất tại thị trường chợ đen là buôn lậu vàng, thường hoạt động thông qua Campuchia.

Thứ 4 tuần này, giá vàng đã chạm mức 27 triệu đồng một lượng, tức khoảng 1,175 USD một ounce. Trên thị trường vàng quốc tế là vào khoảng 1,106 USD.

Một nguyên nhân khác, cũng theo những người kinh doanh, là do tin đồn từ tuần trước rằng Ngân hàng Nhà nước sẽ nới rộng biên độ, có thể sẽ tăng gấp đôi. Truyền thông nhà nước đã trích lời Thống Đốc Nguyễn Văn Giàu phủ nhận tin đồn trên.

Nói rộng ra, tính thanh khoản của đồng Đôla bị thắt lại trong gần như cả năm ngoái, một phần vì sụt giảm đột ngột từ dòng đầu tư nước ngoài, kiếu hối và xuất khẩu.

Các doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm các công ty Nhà nước lớn, và nhiều nhà kinh tế tin rằng, hộ gia đình bắt đầu tích trữ Đôla nhưng một hàng rào chống lại sự sụt giảm trông thấy của đồng nội tệ và lạm phát. Nhiều người dân Việt Nam hẳn còn nhớ đợt siêu lạm phát những năm 1980 và nền kinh tế trở nên Đôla hoá cao như một kết quả.

LIỆU NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC SẼ PHÁ GIÁ?

Câu cửa miệng của Ngân hàng Nhà nước luôn là sẽ quản lí tỉ giá linh hoạt, và không có dự định phá giá hay nới rộng biên độ trong thời gian tới.

Thống đốc Giàu lặp lại những ý trên vào cuối tuần và khuyên người tiêu dùng không nên mua Đôla nhằm “tránh mất mát”, mặc dù ông không nói thêm về vấn đề này.

Từ tháng 6 2008 đến tháng 3 2009, Ngân hàng Nhà nước liên tục nới rộng biên độ 3 lần, cho phép VNĐ yếu dần một cách hiệu quả, và tiến hành duy nhất 2 lần phá giá.

Sau mỗi lần điều chỉnh, tỉ giá chính thức gần như ngay lập tức rơi về điểm tận cùng của biên độ và tỉ giá trên thị trường chợ đen cũng rớt theo.

Thực tế trên có thể khiến Ngân hàng Nhà nước thận trọng hơn trong những quyết định phá giá nhỏ sau này.

Trong khi đó, tuần trước, Morgan Stanley cho rằng việc phá giá đồng tiền thêm nữa “có thể tạo tâm lí kỳ vọng tiếp tục phá giá, dẫn đến người dân nắm giữ USD nhiều hơn và kết quả là Ngân hàng trung ương cần nhiều dự trữ ngoại tệ hơn để củng cố nội tệ”

Mặc dù nếu không làm đồng nội tệ suy yếu có thể để mặc áp lực lên cân bằng bên ngoài trở nên mất kiểm soát. Ngân hàng Nhà nước đã từng bước hạ tỉ giá tham chiếu xuống nhưng tính từ tháng 5 đến nay chỉ là 0.5%.

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC NÊN LÀM GÌ?

Một số người trong ngành ngân hàng nói Thống Đốc cần đưa ra nhiều hơn mức “lời khuyên” và đề nghị Ngân hàng Nhà nước can thiệp bằng cách bán ra nhiều USD cho các ngân hàng thương mại để đáp ứng đủ nhu cầu của các nhà nhập khẩu, những người chịu thiệt hại nhiều nhất bởi sự suy yếu của tiền Đồng.

Một chướng ngại tiềm năng khác nữa chính là dự trữ ngoại hối của Việt Nam. Từ đầu năm đến cuối tháng 6, dự trữ ngoại hối đã giảm 23%, xuống còn 17.6 tỉ USD (số liệu từ ADB).

Ngân hàng trung ương không đưa ra số liệu về dự trữ thường xuyên nhưng nhiều nhà kinh tế tin tưởng con số hiện giờ còn nhỏ hơn thế, mặc dù có thể có nhiều nguồn ngoại tệ khác đổ vào.

Giả sử với hạn chế của nguồn tài nguyên ngoại hối, nhiều nhà kinh tế biện hộ cho một lần phá giá lớn theo sau bởi một lần phòng thủ mạnh mẽ với nguồn thuốc súng sẵn có từ kho dự trữ. Một vài ý kiến cho rằng Ngân hàng Nhà nước nên sửa sang lại cách thức quản lí tỉ giá sao cho linh hoạt hơn trong tương lai.

Thắt chặt tiền tệ cũng là một giải pháp. Tuy nhiên, chính phủ lại đang miệt mài với gói kích thích kinh tế trong vài tháng tới và mới đây thông qua kéo dài chương trình hỗ trợ lãi suất, được cho là sẽ giảm khả năng lãi suất sẽ đi lên trong tương lai gần.

Một bước khác Ngân hàng Nhà nước cũng có thể thực hiện nhằm giảm bớt áp lực, đó là buộc các công ty xuất khẩu, cụ thể là các doanh nghiệp nhà nước lớn, bán ra lượng Đôla mà họ đã tích trữ. Ý kiến này đã được bàn tới vài tháng trước.
Dịch từ Forbes

Có quá sớm hay không khi chúng ta lo ngại việc hàng hoá tăng giá? Lạm phát đã được nhắc tới ở Mỹ, nhưng không được người ta lưu ý. James Surowiecki trên tờ New Yorker gần đây đã đặt câu hỏi: “Nền kinh tế vẫn còn tập tễnh, thất nghiệp vẫn đang tăng, và người tiêu dùng vẫn còn ngại ngùng mở hầu bao. Vậy đây có phải là thời điểm thích hợp để bàn về lạm phát không?”

Ông đã cố gắng xem xét ý kiến một cách nghiêm túc, tuy nhiên chưa thật kỹ càng. James cho rằng nền kinh tế chưa sử dụng hết năng lực sản xuất; năng suất tăng nhanh; kỳ vọng về lạm phát thấp, ảnh hưởng từ lãi suất trái phiếu trượt theo lạm phát [inflation-indexed bonds] chính phủ Mỹ. “Vậy tại sao mọi người lại lo ngại lạm phát sắp ngoài tầm kiểm soát? Bởi trong họ luôn có nỗi sợ đó”

Ông cho rằng vấn đề này thậm chí không liên quan đến kinh tế. Nó là một kiểu răn dạy láu cá. Những người có cái nhìn bi quan về lạm phát là những gã thanh giáo luôn ám ảnh bởi sự xuống cấp của chính sách tiền tệ và sự mất giá của đồng tiền. Phần nhiều là các thành viên đảng Cộng Hoà. Tốt nhất là hãy phớt lờ họ.

Mối lo ngại lạm phát có thể bị thổi phồng lên, nhưng điều đó lại là tự mãn. Hãy còn quá sớm để lo ngại lạm phát, tương tự lo ngại về cầm cố chứng khoán và bong bong bất động sản vào năm 2005 được gióng lên quá sớm. Vấn đề hiện thời của nền kinh tế Mỹ là sự ứ đọng đầu ra, không phải tăng giá. Và chúng ta không cần phải phóng tầm mắt quá xa để thấy nó sẽ thay đổi thế nào. Chính sách tiền tệ và tài khoá trong thời gian này cần phải nới lỏng, nhưng một chút suy nghĩ về thử thách chính sách kinh tế tiếp theo lại cũng không nên bỏ qua.

Cuối cùng, chúng ta cần hiểu rằng Cục Dự Trữ Liên Bang (Fed) đang đối mặt với một gói vấn đề hoàn toàn mới. Nó không chỉ vì suy thoái trở nên trầm trọng, mà còn vì sự can thiệp chưa từng có của Fed trong suốt quá trình khủng hoảng cả về quy mô lẫ mức độ.

Trong khi hỗ trợ cho thị trường tài chính, bằng cách sử dụng tất cả các loại công cụ mới, ngân hàng trung ương đã bơm phồng hàng loạt con số trong bảng cân đối (balance sheet). Vì khi đó, những nguyên tắc chính sách tiền tệ thông thường không thể áp dụng được. Sau đó, một vấn đề khác nổi lên. Nền kinh tế hồi phục, sự hỗ trợ đó cần phải điều chỉnh lại, nếu không lạm phát sẽ là tất yếu. Đó chính xác là những gì cần làm.

Viễn cảnh cho vay công ở Mỹ làm mọi thứ còn tồi tệ hơn. Để hiểu tại sao, hãy nhớ Fed đã nhận trách nhiệm tài chính ngầm như là một phần đáp lại cuộc khủng hoảng. Bạn hẳn đã nghe về miễn giảm thuế: nó liên quan đến cả hiến pháp. Quốc hội đã miễn cưỡng trao cho bộ tài chính những công cụ cần thiết để hỗ trợ thị trường, hay uỷ quyền bất cứ thứ gì, như mức độ yêu cầu việc hoàn chuyển rủi ro từ những định chế tài chính có vấn đề sang người dân nộp thuế. Fed, bằng cách phụ thuộc hoàn toàn vào khả năng in tiền của họ và cả việc không tuyệt đối cấm hành động như họ đã làm, bước vào với ngàn tỉ đô trong tay.

Một điều tương đồng hiển nhiên cũng không nên bỏ qua: thâm hụt ngân sách dài hạn của Mỹ gây nên vấn đề tương tự. Nó rõ ràng cho thấy khả năng đầu tư của nhà nước có vấn đề. Giới cầm quyền đã chính xác khi gọi những con số dự toán về nợ công của chính phủ là không thể chống đỡ được. Nhưng chính xác thì thâm hụt ngân sách được thu hẹp lại như thế nào? Việc chống lại tăng thuế hàng loạt là một trong những việc cả đảng Dân Chủ lẫn đảng Cộng Hoà đồng tình. Quên rằng những gì phía Cộng Hoà nói về việc giảm chi tiêu: con số của họ đưa ra thậm chí còn tệ hơn phía Dân Chủ.

Giữa cuộc khủng hoảng, giả sử những rào cản chính trị cho những xử lý tài chính là cần thiết, con đường ít chông nhất là của Fed. Liệu việc tương tự sẽ không tái diễn, khi Mỹ phải đương đầu với những hậu quả của chính sách tài khoá trong quá khứ? Điều này không còn là khả năng xảy ra trong lí thuyết nữa. Dù gì thì sự đã rồi. Mỹ sẽ không phải là nước đầu tiên viện đến áp lực in tiền trong những tình huống như vậy. Triển vọng về lạm phát giống như mũi neo bám chặt xuống đáy biển. Nếu toàn cục của một giải pháp tiền tệ cho vấn đề tái khoá bắt đầu xuất hiện, mũi neo sẽ tuột.

Rất nhiều thứ phụ thuộc vào tốc độ để Fed trở lại như trước đây. Một vài đoạn trong bài viết mới đây của John Ciorciari và John Taylor (bài The Road Ahead for the Fed) bàn về chiến lược tháo lui của Fed. Bài nghiên cứu của Donald Kohn, phó chủ tịch Fed, cũng khiến chúng ta yên tâm phần nào. Ngân hàng trung ương nhận thức được mối nguy hiểm, ông nói, họ sẽ thiết kế những biện pháp can thiệp nhằm giảm thiểu tối đa tác hại; nhưng họ sẽ không phá vỡ tính độc lập, và giữ chặt sự độc lập đó trong tương lai.

Đó thực sự là những gì chúng ta mong đợi ở một quan chức ngân hàng trung ương từng giữ lạm phát ở mức ổn định nói. Và điều đó hoàn toàn đúng. Nhưng James Hamilton tại Đại học California lại khéo léo phản biện rằng tính độc lập của Fed đã bị “phá vỡ nghiêm trọng”. Ông tiếp lời: “Fed nên tự tìm lại vị trí mà Quốc Hội và Nhà Trắng nhìn nhận quyền được in tiền như một tài sản để tài trợ cho những sáng kiến mà họ không thể chi trả là thứ có thể tạm dừng bất kỳ người đứng đầu ngân hàng trung ương biết tự trọng nào”

Vật lộn với việc nới lỏng can thiệp sẽ khó khăn cho Fed trong bất kỳ tình huống nào. Lo lắng có căn cứ về công nợ trong dài hạn sẽ làm cho nhiệm vụ kiểm soát lạm phát, và cả sự vận hành của chính sách tiền tệ trung và ngắn hạn, trở nên khó khăn hơn. Quốc Hội cũng như Nhà Trắng có thể giúp đỡ bằng cách cho ra đời một chính sách tài khoá vững chắc sẵn sàng triển khai khi sự phục hồi được bảo đảm. Lạm phát chưa phải là vấn đề nhưng đôi khi vẫn cần tiên liệu trước.

Dịch từ Financial Times