Tôi đã từng yêu em đến độ, tôi nghĩ mình đã có với em những đứa con. Khi mơn đầu vào bụng em, tôi cảm thấy những tiếng thở khe khẽ, tôi nhìn thấy những bàn tay nhỏ bé nắm lấy tay mình, tôi ngửi thấy mùi ngô sữa từ trong những tiếng cười tinh nghịch, và tôi nghe tim tôi ấm áp. Tôi thấy mỗi lần mình trở về nhà, chúng lại reo lên, ùa ra đón và ôm chầm lấy tôi, như cách em đã từng. Nói như một nhà văn tràn đầy tình yêu thương đồng loại, thì tôi biết rằng mình sẽ lấy người phụ nữ ấy làm vợ, bởi tôi sẽ yêu lắm những đứa trẻ do cô ấy sinh ra.

Những đứa trẻ, dù là được sinh ra từ bao bọc của hoài niệm hay là từ khao khát rạn nứt không thể chữa lành của mối tình đã vỡ, đều mang đến cho chúng ta những niềm hy vọng có lẽ là vĩnh cửu. Hy vọng về một sinh linh mới tươi tắn hơn, nhiệt thành hơn để bù đắp cho cái tàn phai của một bản thể đã cũ. Hy vọng về những điều lành xảy đến cho thế gian. Hy vọng về những trái tim ấm áp. Hay nói một cách đơn giản, nó giống như niềm hy vọng về một rèm nắng lấp lánh bừng lên vào buổi sáng mùa đông xám ngắt của những người chụp ảnh dạo, những người vốn chỉ biết những đứa trẻ của họ được sinh ra ở trong phòng tối. Và vĩnh cửu ở thang độ, là khi ta biết mình đã được sinh ra một lần nữa.

Những đứa trẻ, chúng luôn cho ta biết trước điều gì đó về bản thân chúng ta. Một cái vẫy tay, một tiếng cười, một tiếng thở nhẹ, một cái cựa mình theo chiều dọc từ bả vai xuống nếp nhăn ở mông đít, một cái quẫy, hay một cái chớp mắt, hay một tiếng nghiến răng mang đầy tính cách mạng… chúng đều mang một ý nghĩa nào đó tùy theo cách giải mã của chúng ta. Thật lạ, là nhờ ngắm nhìn những động tác đó, ta cảm thấy mình hiểu được sâu thẳm bản thân hơn. Ta đắm say, ta gục ngã, ta gạt bỏ, ta cự tuyệt, ta huy hoàng, ta hạnh phúc, ta buông xuôi. Ta đang yêu hay ta đang đánh tráo. Ta là ai. Và ai là ta.

Tôi cúi xuống hôn những đứa con tôi. Tôi biết mình đang cảm thấy gì. Tôi cần đến chúng, cần những cái nắm tay đầy ấm áp và dịu ngọt, và đôi lúc tôi chỉ cần như thế, cũng như người thợ nhiếp ảnh đang thao tác trong phòng tối, họ chỉ cần ở yên trong bóng tối với những đứa con do họ sinh ra. Chỉ như thế, đôi khi, là đủ.

Thành phố buồn. Thành phố mang màu ảm đạm thê lương của một cái lò gạch hoang phế. Ba con hải âu rít lên tiếng thất thanh rồi vụt bay vô vọng về phía những đám mây đang trôi lững lờ đầy ẩn ức trong cái rốn của buổi chiều. Ánh nắng xế chiếu thành từng đọt như trong thời khắc quay chậm của một chiếc đèn báo bão. Bất ngờ bị lóa mắt, con chim thứ nhất khạc một bãi đờm xuống ngay vỉa đá hoa cương của quảng trường Trưng Trắc, làm tróc mất một mảng gạch. Trên quảng trường, hai con chim sẻ mái chơi ô quan dưới bóng đôi cây kơ nia đang ngả ngớn. Hóa ra đó lại là khoảnh khắc đẹp nhất của một ngày, một ngày mùa thu, quang đãng, và thành phố biển buồn như một cái lò gạch.

Tôi thường giải stress bằng cách xem phim và chơi thể thao. Tôi chơi hai môn: chạy bộ và đá bóng. Tuần đá bóng hai buổi với đám bạn, bất kể ngày mưa hay nắng, nóng ran hay rét mướt. Từ bé đến lớn tôi luôn đá ở vị trí hậu vệ cánh trái. Tôi là một hậu vệ cần mẫn, luôn đảm nhiệm tốt vị trí của mình, nhưng không bao giờ có tham vọng trở thành một tiền đạo tài hoa hay ngôi sao của cả đội, bất kể thỉnh thoảng có những cú sút chân trái như búa bổ vào khung thành đối phương, hay đôi khi có những cú bứt phá thần tốc dọc đường biên mặc dù sau đấy có thể chạy về không kịp. Bằng cách nào đó, tôi cũng đối diện với hiện thực bằng một niềm tin mẫn cán đôi khi sóng sánh như nước cống chảy mặt bèo, không đòi hỏi gì hơn.

Những ngày không đá bóng, tôi chạy bộ dọc bờ sông. Mùi cây cỏ làm tôi nhớ lại những ngày đi học quân sự ở ngoại ô Sài Gòn. Tôi chưa bao giờ gần với mùi cỏ hoang như thế, nó trong vắt và thơm tho như làn da một thiếu nữ vừa tắm, nó làm lòng ta quặn lại bởi niềm tin về một cuộc sống tươi đẹp, trong mơ và có ý nghĩa. Tôi không có ý định nâng tầm kịch tính, nhưng nếu bạn thử hít hà mùi cỏ hoang vào một buổi sớm tinh mơ, bạn sẽ hiểu điều tôi nói. Cũng có lần dừng lại dưới gầm cầu, tôi nhìn lên những thanh sắt đan ngang dọc, tối bưng, sâu hoắm, lạnh lẽo, xa xăm, và tự hỏi, hiện thực cũng là thế này ư, có khác gì đâu một gầm cầu. Những lúc trời quang, tôi hay đứng rít ở một cầu tàu, nhìn những chiếc canoe qua lại. Tôi thấy em ở bờ bên kia, em đang tắm và nhìn tôi say đắm.

Một số ngày nào đó trong tuần, tôi đi làm ở quán cafe-nhà hàng dưới sảnh một cao ốc văn phòng. Chạy bàn, phụ bếp, sắp nước, lau nhà đủ kiểu, thường thì đầu tắt mặt tối cho đến cuối buổi, tôi chả còn biết ai vào với ai. Lương cũng kha khá, dù đôi khi cầm dúm tiền trên tay tôi cũng không biết mình làm thứ công việc chân tay và phá sức này để làm gì, và liệu nó mang lại mảy may hạnh phúc nào cho tôi. Nhưng nhìn những con người trốn ở lại đang hằng ngày làm việc lầm lũi mà không thiết tha đi tìm hay nắm giữ hạnh phúc, tôi biết rằng tôi cũng như họ, làm để trốn biệt khỏi hiện thực được khắc nào hay khắc đấy. Tôi từng nghĩ sẽ dành ít tiền để dắt em đi ăn sushi, loại có cá hồi, loại ngậm vào là như tan chảy trong miệng. Ôi dào, nhắc đến mà thèm, tôi nhớ truyện Vua đầu bếp quá. Bây giờ tôi thèm nhất món cơm gà rang muối.

Làm nhà hàng, những lúc gần hiện thực nhất là khi bạn đi đổ rác. Có một lần cãi nhau với xe ô tô vừa lao ra khỏi tầng hầm, tôi suýt ném bịch rác đầy bã cà phê vào cái xe ấy. Nó tưởng mình nó mới được quyền tiểu tư sản ư. Bọn tây trưởng giả làm tôi nhớ cái thành phố biển của mình da diết, mặc dù, có lẽ không bao giờ tôi muốn nhìn thấy nó nữa. Ở đó đầy những kí ức loảng xoảng, đầy những lẫn lộn buồn vui, là cái thùng rác chứa đầy bã cà phê của những lần tôi hoang dã. Có một lần leo núi, tôi và đám bạn gạt vạch cảnh báo cháy rừng từ cấp đầu lên cấp cao nhất. Tôi ước gì mọi thứ chạy trụi hết đi, chỉ còn lại mình tôi với đám bã.

Ngày mai lại phải đi làm. Hiện thực giống như những ngã rẽ của con đường mà ta chạy bộ, đôi khi ta vẫn phải chạy vào khám phá để rồi phát hiện ra sự thực rằng ta vừa phải ăn lồn, và phải vòng về đường cũ. Hiện thực là cái ta phải sống với nó. Phải sống với. Nó.

Câu này đặc biệt chuẩn ở trường hợp của tôi. Ba năm. Có lẽ đấy là cái ngưỡng tất yếu của một chu trình trưởng thành nhận thức, hoặc có lẽ là giới hạn của mọi thứ gì đó tột bực. Tôi thiên về giả thuyết thứ hai hơn. Sự ra đi của Kurt Cobain khởi hành bằng đĩa nhạc thứ hai Nevermind của Nirvana năm anh hai bốn tuổi. Năm nay tôi hai mươi, tôi chưa có gì cả ngoài một tình yêu đã mất.

Với tất cả sự dịu dàng, tôi chuyển từ Marl trắng sang Marl đỏ, và tôi bắt đầu yêu màu khói thuốc lãng đãng như màu mây trời chiều âm u mùa thu phảng phất. Tôi thích cảm giác cô đơn vào những buổi tối se se lạnh bước ra khỏi căn phòng ngồn ngộn chữ để thả mình vào trạng thái mông lung, hơi ám ám muội, hơi say sắt rét, hơi tê tê lòng, và hơi không biết mình đang trôi về đâu. Những con xe chạy ầm ì, những dòng người qua lại, những trận cãi vã, những vỏ chai lăn lộn, và các lặng lẽ rớt của lòng tôi. Giả sử có thể hóa thân vào một cái gì đó trong khung cảnh, tôi ước mình trở thành cái hòm thư. Trơ trọi, xa lạ, và dửng dưng với cuộc đời. Khi không có cỏ hay nấm, tôi gọi đó là thủ pháp “ảo hóa”. Tôi nặn ra một bài hài cú:

Cigarette

gets the strongest intense

when it comes closer.

Tôi bắt đầu đọc Dante với Divine Comedy.  Inferno, Canto V. Tôi nghe tiếng ông thốt lên những cái tên của tất thảy hiệp sĩ và thiếu phụ thời xưa cũ, lòng thương hại nhập nhòa với tâm trí lịm dần tôi. Tràn ngập bởi lòng thương, tôi nhạt mờ đi như một cơ thể đã chết. Đó là lòng đồng cảm, hay là một chút tự tri nhận. Ba tercet cả thảy. Love, love, and love. Dừng lại, tôi rắc một ít tàn thuốc vào ly cà phê đắng, khét lét và khô khủng như cỏ dại, hoa và cỏ dại. Và tôi là cỏ dại.

Những mùa đông đến muộn, gió thì thào bên song vắng, buổi trưa lỡ chỡ và lảng sảng như thủy tinh. Cái nồi cơm của tôi biến mất. Tôi không hiểu vì sao nồi cơm của tôi biến mất. Ngoài tôi ra thì có ai đụng đến nồi cơm của tôi đâu. Con mèo tha đi chăng. Hay là tôi sẽ viết một cuốn tiểu thuyết, nhan đề là “Trưa thủy tinh” hoặc “Nồi cơm biến mất”. Tôi sẽ cân nhắc lựa chọn thứ hai. Tiểu thuyết của tôi sẽ có bốn nhân vật: tôi, căn phòng, con mèo, và cái nồi cơm biến mất. Nếu chỉ có tôi và căn phòng thì giống Đốt quá, tôi sẽ lại đi theo mô típ của Tội ác và hình phạt, hay là phim Pickpocket của Robert Bresson. Phim này kể về một anh đam mê nghề móc túi và thiết tha đưa môn này trở thành nghệ thuật kinh điển. Tôi đùa đấy, phim này nói về tình yêu và bà mẹ chết.

Tôi không nghĩ mình sẽ trở thành tiểu thuyết gia. Thứ nhất tôi không phải là siêu nhân, mà siêu nhân thì muốn gì cũng được. Thứ hai và thứ ba là tôi không có khiếu viết tiểu thuyết trường kỳ. Tôi não phẳng, không nhiều nếp ngăn và chỉ viết được những cái gì ngăn ngắn. Tôi chóng quên và thường chỉ đuội đi trong khoảnh khắc, sau đó lại tiếp tục bài ca với những bủa vây bình thường. Còn nhiều dự định tôi muốn mà chưa làm được, quan trọng hơn viết tiểu thuyết; trước hết là tìm ra nồi cơm, sau đấy là hạ gục một số đối thủ trước khi buổi trưa thủy tinh biến mất.

Tôi thử đặt ra một hoàn cảnh thế này, thuổng trong phim My night at Maud’s của Eric Rohmer. Bạn đang xoay vòng trong hũ nút của cuộc đời thì bất thình lình bạn gặp lại một người bạn cũ, một giáo sư triết học đang dạy Giáo dục công dân và Đạo đức trong trường phổ thông. Anh này rủ bạn đến nhà một cô gái đã li thân, hiện làm bác sĩ tâm lý cho trẻ em chưa mang thai và phụ nữ dưới tuổi ô mai. Đến tối, bão tuyết lùng bùng, anh bạn kiếm cớ bỏ về và để bạn lại ở nhà cô gái. Bạn sẽ phải ngủ cùng giường với cô ấy. Cô ngon thôi rồi và đi ngủ thường không mặc quần áo. Hỏi bạn sẽ làm gì? Có lẽ tôi sẽ ngủ cho đến sáng, bởi vì khi ngủ bạn sẽ không phải đắn đo xem mình phải làm gì. Đó là một trong những phim tôi thích nhất, những phim luôn đặt cho tôi câu hỏi là tại sao mình phải đặt câu hỏi.

Tôi thích những phụ nữ đẹp và nhất là khi họ không mặc quần áo. Vậy tại sao phải nghĩ ngợi khi bạn kết thúc mối tình ba năm để biết rằng đó là chu trình thường hằng và tất yếu để đưa bạn đến những phụ nữ đẹp và nhất là khi họ không mặc quần áo. Tôi đặt ra câu hỏi, và chính tôi cũng không có câu trả lời, bởi vì năm nay tôi hai mươi.

Ngày bé mỗi lần nghịch cát ở trước nhà, tôi nghĩ lớn lên mình sẽ trở thành nhà khoa học. Tôi để ý từng hạt cát, hạt đất, có hạt to, hạt nhỏ, có hạt màu nâu trong suốt như hổ phách, có hạt màu xám xỉn như đầu que diêm tắt đốt, có hạt hình lục lăng, có hạt giống hình trứng móm. Tôi để những hạt cát ở nguyên vị trí, rồi ngày hôm sau, hôm sau nữa, tôi nhìn lại đúng những hạt cát ấy. Chúng có to lên. Giống như có một cơ chế sinh học nào đó tồn tại trong từng hạt cát, vận động, bài tiết, hấp thu, quang hợp, hay làm sao đó, nhưng quả thực là chúng có to lên. Đến bây giờ tôi vẫn tự hỏi liệu những hạt cát có làm tình với nhau để to lên không. Nhưng ngay từ ngày ấy tôi đã biết mình là người đầu tiên, và mãi luôn là người đầu tiên phát hiện ra điều kì diệu đó.

Cửa sổ phòng ngủ của tôi, ở lưng lửng cao, nhìn ra mái của nhà hàng xóm. Nhà ấy ngày xưa có cái mái hiên, tôi vẫn hay trèo lên cửa sổ tầng dưới nhà mình rồi đu lên trên mái hiên ấy. Tôi những tưởng trên mái bất cứ ngôi nhà nào đều chứa đựng những điều kì diệu. Nhưng thực ra chỉ có mấy xác lá, cứt chuột, bao ni lông và hai cái ống thông nước. Rồi nhà ấy sửa, nhưng cái mái vẫn thấp hơn cửa sổ phòng ngủ của tôi, và lần này tôi nhìn ra ngoài, cây vú sữa trong sân nhà hàng xóm đã lớn trổ, che mất cái mái tự thuở nào. Hằng đêm trăng sáng, tôi hay nhìn ra cây vú sữa. Có một lần tôi quay tay dưới ánh trăng và bắn ra những lá vú sữa, cảm giác thật huy hoàng. Tôi cảm giác mình đang bay, tôi nghĩ mình đang bay, người bay trên những tán vú sữa.

Những ngày tiểu học hầu như tôi không bao giờ ăn sáng. Bố mẹ cho tôi tiền ăn hủ tíu ở đầu ngõ, nhưng thi thoảng lắm tôi mới ăn, còn đâu tôi giữ lấy tiền và đi một vòng quanh phố, quanh những con phố, rồi trở lại nhà mình. Tầm sáu giờ sáng, phố ngơi vắng và bắt đầu nhộn nhịp, người bán bánh chưng tất tả đạp xe, cửa hàng tạp hóa kéo mái hiên và dựng những cái ghế gỗ cọc cạch. Tôi luôn là người đến sớm nhất trường tiểu học, tôi ngồi vắt vẻo ở lan can trước lớp, nhìn những bóng học sinh đầu tiên đẩy cánh cổng sắt bước vào, một trong số đó thi thoảng là V., tên người yêu khi đó của tôi, và cũng tên người yêu bây giờ của tôi. Một lần dưới sự quân sư quạt mo của thằng bạn chí cốt, tôi viết cho V. một bức thư mùi mẫn, nội dung đại loại là đến năm hai mươi lăm tuổi chúng tôi sẽ lấy nhau. Không may thay, trong một lần dọn vở cũ mẹ tôi bắt gặp lá thư ấy kẹp trong trang vở. Mẹ tra hỏi, tôi đứng cạnh chạn bát, và lúc ấy tôi chỉ biết khóc sụt sùi vì còn biết thanh minh gì được nữa.

Người yêu tôi năm lớp một là con chủ hãng bia, người yêu tôi năm lớp hai là con chủ tiệm cầm đồ. Những ngày tiểu học đầy dục vọng ấy, tôi không bao giờ ngủ trưa mà luôn nghĩ về những người con gái tôi yêu. Có một lần trong giờ học tôi kéo cô bé lớp hai xuống gầm bàn và hôn vào má. Lớp hai là năm duy nhất tôi học sinh tiên tiến, và cũng là năm duy nhất tôi được điểm mười văn, bài tả cây dừa. Trước cửa hàng xóm nhà em trồng một cây dừa. Mỗi lần đám cưới, người ta lại chặt tán của nó và xếp thành cổng vòm, trên cổng đính hai chữ bằng xốp: “Vu quy”. Sau này tôi không còn gặp lại cô bé lớp hai ấy nữa, nhưng tôi nghiệm ra một điều đơn giản: những người không bao giờ ngừng yêu, là bởi vì họ luôn ở trong tình thương thiếu vắng.

Cái lỗi lớn nhất của tình yêu là tạo cho người ta một ảo ảnh của chính họ, một ảo tưởng rằng họ đã đi sâu vào các ngóc ngách đủ để hiểu được bản thân mình. Nhưng khi đứng ở ngoại biên tình yêu họ mới nhận ra rốt cuộc mình chỉ là kẻ mộng du ban ngày, đi tìm những thói quen cảm xúc mòn vẹt để ngăn mình đừng tỉnh giấc. Cái lỗi lớn nhất của hôn nhân là làm cho người ta không bao giờ có thể tỉnh được nữa, ngay cả khi họ có ý thức stop nó ở một thời điểm nào đó. Một anh stop sớm không có nghĩa là sáng suốt hơn một anh chấp nhận miên hành, bởi dù thế nào hôn nhân cũng đã cấy thêm cho bạn chức năng lãnh cảm trước mọi sự tự-hành-hạ. Tình yêu không có chiều kích dằn vặt đó và chúng ta hãy sung sướng vì vẫn còn là những kẻ đang yêu trong trắng. Tôi đã từng nghĩ rằng tình yêu thì không có giới hạn; nhưng trái với hôn nhân, tình yêu đơn giản là đặt cho ta một giới hạn khi ta không còn yêu nữa. Ấy là khi con người ta tỉnh giấc; bởi thế nên mới có người đặt chế độ báo thức khi yêu, hãy lay tôi dậy khi tháng chín lần qua.

Tôi không trách bỏ cuộc đời tôi dù đôi khi cảm thấy mình đối xử với bản thân như cứt đái. Sống trong chật hẹp và bấp bênh và những rơi rớt sót lại của tị nạn tuổi thơ, lẽ ra tôi đã có thể là một đứa trẻ tàn nhẫn, lùa nhân loại vào phòng, khóa cửa và bật khí ga cho chết mẹ hết nhân loại đi. Nhưng tôi không thể nào tàn nhẫn, cứ như thể phải khổ sở bởi bệnh huyết áp thấp, cứ váng vất và lảo đảo mỗi khi nghĩ đến chuyện làm thương một ai đó mà không phải tôi. Những đứa trẻ xung quanh tôi, tôi sợ bị chúng nhìn thấy tôi run rẩy trước viễn cảnh làm thương và đến gần tôi và nói với tôi rằng chúng muốn làm bạn với một đứa trẻ vị tha như tôi. Tôi cứt đái như vậy đấy, để đến độ chúng – những đứa trẻ – phải nghĩ rằng chúng đang ban cho tôi cơ hội được làm bạn với chúng, được gia nhập cuộc đời này. Tôi thà được tị nạn ở nơi vô xứ sở và ước rằng tôi, đứa trẻ, có đủ niềm thành thật để được tị nạn mãi mãi.

Thành tựu thứ hai là cuối cùng tôi đã tu luyện thành công nghệ thuật nói nhảm. Sau nhiều năm khổ tứ đi tìm bản nguyên cho mình, tôi thấy rốt cuộc không những tôi mà bất cứ bạn đàn ông độc thân vui nhộn nào cũng đều nên luyện kĩ năng nói nhảm. Cái này nói thật. Bởi vì trải qua giai đoạn nói nhảm, các bạn sẽ biết hài hước đúng chỗ và quan tâm đúng độ. Nói nhảm còn giúp chúng ta bớt take things seriously, lạc quan, vui vẻ, bớt khắt khe và nhìn đời bao dung hơn. Hồi năm nhất có người gọi tôi là cây cười của lớp. Kể mà kiên trì đi theo con đường ấy có khi giờ này tôi đã có chân trong sân khấu kịch Phú Nhuận.

Năm vừa qua tôi xem được ngót hai trăm phim và đọc tử tế có lẽ chưa đầy mười quyển sách. Năm 2010 có nhiều phim hay: Confessions, The Fallen Angel [Nhân gian thất cách], Incendies, I saw the devil, Bi đừng sợ… Năm nay cho tới giờ tôi chỉ thấy ấn tượng nhõn Melancholia. Luôn có một cái gì ngược chiều trong phim của Lars von Trier. Giống như khi khoa học vừa chứng minh ra một con quác quác nào đấy bay nhanh hơn ánh sáng, thì ở đây bộ phim là một ám ảnh chậm rãi kéo người xem quay ngược về phía nội tâm của mình, kéo trái đất quay ngược lại từng tích tắc trước khi nó bị hành tinh U uất ăn thịt. Một mãnh lực làm trở ngược mọi thứ vốn chông chênh. Anh chồng cứng cỏi tự vẫn trong chuồng ngựa. Cô em xinh đẹp bất định bỗng nổi hứng làm “cô gái cao bồi” với một anh ngẫn vừa mới gặp. Phim gợi ý cho chúng ta một giả thiết tương đối hoang mang, rằng khởi nguyên của vũ trụ là một nỗi cô đơn phân kỳ.

Thành thực mà nói, hễ nhắc tới bướm tôi lại nghĩ tới Nabokov. Nguyên nhân sâu xa để viết nên một Lolita trác tuyệt và vi diệu, có lẽ vì Nabokov là một nhà nghiên cứu bướm.

Cách đây hai tuần tôi có viết bài cảm nhận về bộ phim này và gửi đi, và kinh nghiệm nhiều lần leo cây khi nộp CV cho các công ty quốc nội mách bảo tôi viết rõ là nếu các vị nhận được thì vui lòng báo cho tôi biết một tiếng, và cho đến giờ tôi vẫn không thấy hồi âm gì cả. Mặc định là bài của tôi không dùng được nên tôi tự dùng vậy hihi.

-=-=-=-=

Bộ phim The man who was there (2009) của đạo diễn Andy Nguyễn trong khuôn khổ YXine Film Festival 2011 tạo ra cho tôi cảm giác rung rinh, bất an và thấp thỏm tựa như đứng trên một mặt đất đang dịch chuyển bởi sự đứt gãy của các tầng địa chất. Nếu có thể đưa ra một mẫu hình diễn tiến cho nội tâm nhân vật chính và tầng ngầm ý của phim, thì tôi sẽ nói rằng: ban đầu là va chạm, dẫn đến trượt lở, và rồi cuối cùng lắng dịu.

Nhân vật nam chính trong phim sống một thời gian dài trong căn hộ của mình, bỗng nhiên vì một lý do quái gở bị kẹt ở bên ngoài  và vô tình phải vi vu trong đêm giáng sinh với một cô gái lạ. Cũng giống như chúng ta cứ ngồi lâu trước máy tính một lúc, bước ra ngoài sẽ có cảm giác lâng lâng nhẹ bỗng như đang bay. Người đàn ông không bay, mà chỉ e dè trước thế giới bên ngoài đầy lạ lẫm. Sự vô tình thay đổi tiêu cự máy quay tạo thành các bóng nhập nhòe như thể ở trong khoảng trượt lở giữa hai địa hạt: phòng ngủ và phòng ngoài, trong nhà và ngoài hành lang, trong sảnh và ngoài đường phố. Cuối phim anh chàng trở lại phòng ngủ, ngẫm lại những “va chạm” của mình và cảm thấy nhẹ nhõm thay – hóa ra những điều này không đến mức là ác mộng.

Va chạm thứ hai tôi muốn nói đến, và đây cũng là điểm tôi đánh giá cao ở phim này trong một liên hoan phim ngắn Việt, là va chạm về văn hóa và ngôn ngữ. Nhân vật chính – hẳn nhiên là một người Việt dù anh ta không nói tiếng Việt mà chỉ được “lồng tiếng” – sống trong một căn hộ Tây suốt một thời gian dài và vô tình quen một cô bạn Tây ở ngoài không gian ấy, đã bị đặt vào tình thế một sự xê dịch khiên cưỡng về văn hóa và ngôn ngữ; sự khiên cưỡng ấy kéo ì anh đến độ khi xuống ga tàu điện ngầm cô gái còn phải quay lại hỏi anh: Nào, anh đã ra ngoài rồi cơ mà! Và bất kể mọi khác biệt, tất cả sự trượt lở ấy đều lắng dịu lại khi thời khắc giáng sinh đến và anh nghĩ tới cây thông Noel. Đó là niềm vui nho nhỏ của một con người nho nhỏ trong một thế giới đang nhòe đi về cả không gian và thời gian.

Điều đặc biệt ở đây, tôi nghĩ rằng mỗi người sau khi xem phim này đều mang cảm giác rung rinh thấp thỏm như chính nhân vật trong phim, vì những xê dịch trong văn hóa và ngôn ngữ, hay chỉ vì một sự khác biệt giản đơn nho nhỏ khi chúng ta bước từ ngọa thất ra ngoại thất. Tôi nghĩ rằng đó không phải là điều do đạo diễn áp đặt, mà do chính những người xem tự áp đặt lên mình, trong một liên hoan-phim ngắn-Việt.

Tân Javous

Nhưng tôi để ý ở một góc nhỏ quán cà phê, cuối tuần nào cũng có một gia đình ra đấy ngồi. Anh bố trông cũng còn trẻ, chưa đến bốn sọi, gương mặt đằm, không đeo kính, hẳn không phải dân lao động chân tay nhưng cũng không ra dáng giáo viên hay trí thức lắm. Ý tôi là, anh giống một người bình thường và không đeo mác. Chị vợ trẻ hơn anh dăm tuổi, hay ngồi quay lưng lại đám đông và vì trông từ đằng sau cũng không cách tân xuất sắc lắm nên tôi cũng không cố tìm hiểu làm gì. Chị vợ cũng một người bình thường. Hai đứa trẻ, một trai một gái sàn sàn tuổi nhau, hay nô đùa xung quanh bàn, thỉnh thoảng có đuổi nhau đến bàn kế bàn bên chứ không đến mức tung tăng quên hết cả lối. Bố mẹ chúng cũng chẳng đe gì. Hai vợ chồng ngồi uống nước và đọc báo. Anh chồng hay đọc Thể thao, Thanh niên, Pháp luật. Chị vợ hay đọc tạp chí, tôi cũng không để ý những tạp chí gì.

Cuối tuần nào gia đình họ cũng ra đấy như thế, cùng quán cà phê, cùng tầm giờ và cùng một góc ấy. Cũng từ rất lâu rồi. Chỉ uống nước, đọc báo, trò chuyện. Hai đứa trẻ nô đùa. Họ không giàu, cả nhà đèo nhau trên chiếc xe Wave. Họ là những người biết hưởng thụ cuộc sống.

Có những khoảnh khắc bình yên rất đẹp. Đối với tôi, đó là những hôm nắng đẹp đi bộ từ trường về, tạt vào một công viên nhỏ vắng vẻ, ngồi dưới chân cầu tuột cho bọn trẻ con chơi và lôi cuốn sách nào đấy ra đọc. Gần đây nhất là Everything Flows của Vasily. Gió thổi mơn man. Mùi thiên nhiên, mùi cỏ mật, cỏ ấu, cỏ vừng thơm như mùi ngô sữa lạc non. Và tôi không cho phép mình được tận hưởng quá lâu. Mọi thứ cứ trôi và ngoài kia còn có cuộc sống.

Cuộc sống không ở đây. Mà ở trong các bủa vây bình thường.

Sụp đổ thứ hai là tiếng Nhật. Sự thể là gần đây tôi đụng đến từ Hán Việt hơi nhiều nên cũng muốn tĩ tõe học dăm ba từ tiếng Tàu lận lưng. Với lại vừa được tặng quả 1Q84 bản tiếng Tàu, trong khi thiên hạ chưa ra bản tiếng Anh (chỗ tôi tháng sau mới có) và tiếng Việt thì mình quất luôn quả này cho nó mấu. Xê dịch thế nào lại có bạn bảo học cbn tiếng Nhật luôn đi, quất chừng 2000 củ kanji là tiếng Quan Thoại sõi như Kevin Rudd. (Căn bản là trường tôi chỉ dạy tiếng Nhật và tiếng Ý.) Không dám nói ra sợ các bác thân Nhật ném đá cho vỡ mặt và mặc dù bản thân cũng là người hâm mộ phim và gái Nhật không sao kể xiết, tôi nghĩ bụng bảo thứ tiếng quái gì mà pha trộn lẫn lộn không ra củ vẹo gì, trong khi đó dân tộc Hàn xẻng sát vách dù ban đầu cũng lệ thuộc vào chữ Hán nhưng sau này đã sáng tạo ra loại chữ ký âm thuộc vào hàng hoàn chỉnh nhất thế giới. Đúng là ông trời không cho ai tất cả.

Các bác biết idol về dịch thuật của tôi là ai không? Chính là Lã Nguyên. Tôi chưa từng thấy một câu văn dịch Đông Tây kim cổ nào nuột nà và đẹp đẽ như thế này: “Thời sự tư tưởng bao giờ cũng tạo ra cơ sở để người ta tuyên bố những nguyên tắc phổ quát này nọ về phê bình…” Câu duy nhất mà tôi thuộc đấy, cái này nói thật; thế nên mong đừng bác nào làm tôi sụp đổ thần tượng nữa nhé.

Hic hic số tôi chắc chẳng bao giờ làm idol được cả vì chữ tôi rất xấu, bị nhiều người kêu ca rồi, và thừa nhận luôn là hồi cấp I nổi tiếng chữ xấu nhất trường (có thể coi là một dạng idol hem?). Xấu như thế này này:

Trong đầu lúc nào cũng chỉ có ong với bướm (lưu ý đây là một siêu phẩm tặng gái)

Cả tập viết tay gần nghìn trang

Hehe đây chính là bài "Bà tôi" của Nguyễn Vĩnh Tiến