Nghệ thuật sắp đặt

Sách gối đầu giường qua các thời kỳ

Đùa chứ, để tạo nên một bố cục phù phiếm và sâu sắc vừa phải cả về kích thước lẫn màu sắc như thế này, thật ra tôi chỉ cần bốc đại. Số tôi hôm nay son. Ngoài cuốn Tân ước đưa vào cho đẹp đội hình, bốn cuốn kia tôi đều mới mua. Về mặt nội dung, cả năm đều là những cuốn sách tốt nhất mà tôi có được trong địa hạt của chúng.

Đường tới thành phố của Hữu Thỉnh, thể loại trường ca, giải thưởng Hội nhà văn VN 1980. Thơ Hữu Thỉnh thuộc loại dễ thích, chẳng hạn như bài “Mùa hạ đi đâu”. Có nhiều câu khác tôi nhớ, chẳng hạn “Gió không phải là roi mà vách núi phải mòn/Em không phải là chiều mà nhuộm anh đến tím” (Thơ viết ở biển). Trong Đường tới thành phố có nhiều câu giàu hình ảnh: “Có gì đó trong đốm tàn hoa cải/Cứ bay lên làm nhẹ cả người ngồi”, hay “Ve vẫn kêu úp mặt vào cây/Không sương sớm để cho lòng bẫng lẫng”, hay “Xiêu vẹo đỡ một hoàng hôn rách rưới”, và có những câu đặc sắc: “Giọt đèn ấy bớt đi nhiều khuya khoắt/Chia bình yên cho mỗi con đường”. Bài này tôi nghĩ cho vài trích đoạn vào sách giáo khoa được: dễ thuộc, và khi phân tích cứ thế mà phang, không cần phải nội công thâm hậu.

Nước Đại Nam đối diện với Pháp & Trung Hoa không phải là mới, bản tôi có là của Nxb Trẻ, in lần thứ ba năm 1999. Có hai luận án sử học mà gần đây tôi đọc là cuốn này và Người lính thuộc địa Nam kỳ của Tạ Chí Đại Trường (thực chất là bản thảo luận án). Một công trình học thuật bao giờ cũng có hệ thống, luận điểm đâu ra đấy, tài liệu tham khảo đáng tin cậy, đọc sướng ngay từ mục lục. Đọc sách sử phải lưu ý một điểm là lúc nào cũng phải cảnh giác, viết càng hấp dẫn, lôi cuốn, càng phải cảnh giác, vì khoảng cách giữa cái khả tin và chém gió nhiều khi không nhận biết được. Người có thẩm quyền viết bao giờ cũng khác một quý ông quý bà ất ơ nào đó thừa nhiệt tình nhưng thiếu bài bản. Gần đây có cuốn Dấu xưa của Mathilde Tuyết Trần theo tôi là không có giá trị nhiều về sử liệu. Tôi nhớ trước đây có đọc một bài của bà này về TCS trên talawas, viết rất lâm li hồng tuyết dù bà mới chỉ gặp ông í đúng một lần.

Có nhiều lý do khiến tôi ác cảm với sách của Trần Trọng Kim, đầu bảng là Một cơn gió bụi, sau đó là Việt Nam sử lược. Ông này viết rất lôi cuốn, dễ hiểu và thuyết phục (tức là dễ khiến người ta tin theo). Viết sử như viết văn dễ dẫn đến nhiều chỗ võ đoán, chém bừa. Cuốn của Tsuboi viết cũng rất hấp dẫn, tôi chưa đọc kỹ nhưng đó là một lý do khiến mình phải cảnh giác ngay từ đầu. Một cuốn sách sử có thể tiêm nhiễm một đánh giá sai lầm nào đó vào đầu một thế hệ như chơi. Hai là, Trần Trọng Kim có nhiều chỗ không hoàn toàn dựa vào tài liệu nguồn mà cứ coi như mình là người chép sử chính thống. Đến lượt sách của ông í trở thành tài liệu nguồn thì không thể tin được. Chẳng đành như Tạ Chí Đại Trường luôn thể hiện những gì ông ấy viết là quan điểm riêng của mình, chẳng hạn khi viết về ẩn ức “gác thù nhà” của Trần Hưng Đạo. Một đại diện của trường phái “phán như đúng rồi” là bác Trần Gia Phụng (có bài “Chiêm Thành: Tiêu diệt hay thu hút và hội nhập”). Gần đây có người giới thiệu với tôi Phạm Văn Sơn, có cuốn Việt sử toàn thư và bộ Việt sử tân biên 7 quyển. Bác này không được giới nghiên cứu và dân chơi sách xưa đánh giá cao. Nhưng nói gì thì nói, phải tự mình đọc mới tin được.

Giáng sinh ở ta

Giáng sinh ở ta đến vào thời điểm hình như hơi lỡ cỡ. Năm cũ chưa qua, năm mới còn bỏ ngỏ, và nhất là còn thiếu một chút xả hơi ngắn hạn như ở Tây để người ta còn kịp hít một hơi dài mà thư thư thụ hưởng. Bởi vậy, Giáng sinh ở Sài Gòn, một thành phố sôi động có lẽ vào dạng nhất nhì khu vực, không tránh khỏi sự đan xen với những lát cắt tất bật của cuộc sống. Người vừa chở con đi học thêm, cũng có kẻ vừa đi làm về tranh thủ tạt đi mua hai hộp cơm và một đôi vé xem kịch. Nhưng trong lòng ai đó cũng đều háo hức lạ thường, tự nhủ mình rằng tối nay kiểu gì cũng phải lượn ra quận nhất ngắm phố phường đơm đèn và nhìn thiên hạ chụp ảnh. Buổi tối Giáng sinh, nhịp độ rung rinh của phố phường gia tăng theo mật độ người người lớp lớp ra đường “tìm không khí”, và kéo theo đó là mức độ hòa quyện âm thanh đến đậm đặc. Đặc trưng nhất của Sài Gòn có lẽ là ở khu vực xung quanh nhà thờ Đức Bà. Có tiếng người trẻ gọi nhau í ới, tiếng người bấm máy hô “hai, ba”, và cả tiếng ai đó nhờ một ai đó không quen đẩy giúp xe lên vỉa hè của quảng trường Công xã. Có ánh mắt tìm nhau của đôi bạn trẻ, có nụ cười gượng gạo làm duyên, và cũng có nỗi buồn vu vơ của những kẻ hoài niệm về ngày này năm đó. Những kỉ niệm lung linh, thì không thể không đặt vào ngăn mang tên kí ức.

Bonus:

Giáng sinh đến, các hạ nên đề phòng cửa nẻo. Lưu ý: ảnh ghép.

Giẫm phải mìn nhà hàng xóm

Đã qua từ lâu cái thời mà tôi được xem những thứ buồn cười không thể chịu được, đến độ mình phải mở miệng ra cười khanh khách nếu chưa muốn nói là ngặt nghẽo, như chương trình Gặp nhau cuối tuần thời kỳ đầu, SV 96, hay bộ truyện tranh Ninja loạn thị. Lần gần đây nhất tôi được cười sảng khoái như thế là hôm xem phim Tintin – Bí mật kì lân hạm, mặc dù chỉ xem bản 2D. Cốt truyện hay, hình ảnh vô cùng đẹp, chuyển động liền mạch, phim hấp dẫn từ đầu đến cuối dù chẳng có diễn viên nữ xinh đẹp nào trong đó cả. Và bởi bắt mạch ngay từ đầu là phim hay, “giải trí ra giải trí”, nên tôi không phải bận tâm các vấn đề kỹ thuật làm gì. Xem xong một bộ phim như thế thấy cuộc đời sảng khoái bao nhiêu. Âu cũng là tác dụng nói chung của tiếng cười.

Dạo này, để làm tươi mát tâm hồn tôi toàn đọc tạp văn. Nguyễn Việt Hà vốn liếng nhiều, chỉ cần có đề tài là lão tung chưởng đủ các thể loại. Tuy nhiên tác dụng của việc đưa vào các thứ hầm bà lằng không phát huy được hết, vì thiếu một chút mềm mại, uyển chuyển, liên kết, xâu chuỗi. Nhưng đúng là chỉ đọc NVH mới có những lúc buồn cười không thể chịu được. Phan Thị Vàng Anh mang tư duy của một nhà biên kịch, không cần nhồi nhét nhiều, ý tứ nhẹ nhàng, nhưng chặt chẽ và sâu sắc. Chỉ là đôi khi, chị hơi khắt khe kiểu cũ và có xu hướng “đẩy lên cao trào” quá. Lê Hoàng thì theo thể loại tiểu phẩm rồi, phong cách Tuổi trẻ cười nên nhiều khi vô thưởng vô phạt và hơi nhạt. Tôi chả thích đọc lão í lắm. Thế nên, mỗi người có một chút hay, và đó cũng là phong cách riêng của họ: NVH là cách dùng từ và tích xưa, PTVA là tính kịch.

Hôm qua tôi coi clip của anh chàng này hơi bị vui (đâyđây nữa). Nhiều người ném đá rất hăng, còn tôi thấy đồng chí này nói cũng có chỗ đúng, trên tinh thần vui là chính. Bớt chi li cho đời nó happy. Vừa thư giãn được một chút thì sang nhà hàng xóm chơi giẫm phải mìn. Có lẽ tôi phải xin chủ nhà một ít V-coin để mua áo giáp và nón bảo hiểm, chứ rừng thiêng nước độc thế này, mình tuổi nào mà dám chường mặt ra cho các nhà đạo đức luận quăng bom, ném đá và bắn góc siêu cao như chơi Gunbound.

Chân dung tự họa

A man getting a BJ

Bị bỏ rơi trong sự phù phiếm tanh tưởi

Trước tiên là vài ý kiến tiếp tục ủng hộ YXineFF. Đã nhận được email phản hồi, may quá cứ tưởng hộp thư của mình bị trục trặc cái gì. Về bình chọn phim qua mạng thì tôi nghĩ thế này. Sau cơn địa chấn Vịnh Hạ Long, chúng ta cũng thấy rằng bình chọn online là một công cụ dễ dẫn tới bạo động hehe. Bởi vậy nên cải tiến món này sao cho nó công bằng được tới đâu thì tới. Tôi có góp ý với anh Marcus là thay vì chỉ để nút bình chọn, thì nên vừa để nút like và unlike, vì có phim người này thích nhưng người kia lại không thích, và cũng cần có không gian cho người không thích chứ. Phương án 2 là bình chọn theo thang năm ngôi sao. Một điều nữa để nâng tính công bằng cho cuộc chơi là nên phân chia thể loại phim, ít nhất cũng phải tách các phim hoạt hình sang một hạng mục tranh giải khác. Các phim hoạt hình thường được nhiều người thích hơn, vì các nhân vật thường kute với mignon các kiểu.

Chuyện thích hay không thích tù mù cảm tính lắm, nên phải để người xem lựa chọn công bằng. Tôi nảy ra suy nghĩ này sau khi xem phim thứ hai, Ngày chủ nhật bình thường, và hic tôi thấy… không hay :( Thứ nhất, casting có vẻ không ổn. Nếu chọn cậu bé kia thì không nên chọn Hồng Ánh, vì khác biệt quá lớn, xem cứ như không phải hai mẹ con ấy. Giọng, âm điệu, phong thái… quá khác nhau. Hai là cách quay phim hơi… bừa bãi, cảm giác như phim có mười lăm phút mà ông quay phim thể nghiệm đủ mọi kiểu quay mới lạ í. Thế nên cần sự điềm đạm trong quay phim hơn. Về nội dung tôi không thấy ấn tượng, nhưng như thế là ổn rồi. Nói chung, chỉ cần không cầu kì cách điệu nâng tầm triết học như bây giờ người ta vẫn tìm cách là ổn rồi. Một nội dung an toàn có thể đảm bảo cho sự thăng tiến ổn định của những phim sau. Một phần rất quan trọng là closing credits thì những người làm phim lại không để ý đúng mức và làm hơi xuề xòa, chẳng hạn “Anh” này viết hoa còn “anh” kia không viết hoa, và “anh” với “chị” không hiểu là để ai xưng hô.

Hôm qua tôi định giật quả Sụp đổ thần tượng (2) nhưng sợ bị ném đá tiếp nên chỉ dám rón rén mở một khoảnh vườn nhỏ. Vừa đi xem The Last Emperor màn ảnh rộng. Sau khi xem một số phim của Bertolucci và đặc biệt thích The Dreamers vì cách nhìn mới lạ với cuộc cách mạng tháng Năm ’68, tôi đã định trao cho ông giải Bật lửa vàng trọn đời. Nhưng phim Hoàng đế cuối cùng quả là một sự đánh mất mình thê thảm. Trước tiên chúng ta cũng phải hiểu là một bộ phim nói về Phổ Nghi kéo dài từ cách mạng Tân Hợi cho đến cách mạng Văn hóa, được tùy ý sử dụng Tử Cấm Thành và không nhận được sự chỉ trích hay kiểm duyệt đáng kể nào từ Bắc Cực, hẳn phải có một cái gì đó. Xác tín chính trị nhiệt thành từ The Conformist đã tắt ngấm, tôi chỉ thấy ở đây không hơn một ảo giác chính trị. Ảo giác chính trị xuất phát từ ảo vọng thăng hoa. Rõ ràng ở góc độ nào đó Bertolucci đã đạt được thành công vô đối khi điểu khiển một đạo quân làm phim binh hùng tướng dũng đến từ phương Tây làm mưa làm gió ở Tử Cấm Thành suốt mấy tháng trời. Nhưng tôi chỉ thấy một đạo diễn tài ba đã đánh mất mình. Có nhiều kiểu đánh mất, nhưng cái mất này bao giờ cũng là mãi mãi.

Còn một phim khác cũng liên quan đến ’68 nhưng là mùa Xuân Prague. Tên phim thì quen thuộc quá rồi dù cho đến giờ tôi vẫn không biết tìm bản tiếng Việt cuốn này ở đâu: The Unbearable Lightness of Being (1988).

Categories

Archives