Xấu hổ quá, mình đành cười trừ và nói rằng mình chỉ còn một ngàn rưỡi, nên mình sẽ bớt lại. Mặt chị cứ thế mà thuột ra. Chắc chị tiếc đống ớt.

Melbourne, ngày…tháng…năm…
Nhà mình vừa có động đất. Thằng W chạy ra ngoài mặt tái mét không còn hột máu. bên ngoài dân họ đang tràn ra đường tá hỏa tam tinh. Vãi thật. Cái đèn bàn phòng mình rơi từ trên desk xuống đất

California, ngày…tháng…năm
Bữa nay lại đi xin việc làm chỗ mới. Thấy khu saigon nhỏ treo cờ 30/4
Nhanh thật, mới phắt cái qua 1 năm. Nhớ ngày nào ra đường mình còn hí hửng chụp mấy lá cờ Mỹ tung bay với cờ VNCH

Adelaide, ngày…tháng…năm…
Hôm nay buổi sáng mình đi trên đường ra trạm xe buýt thấy đường ống nước bị vỡ bung cả mặt đường lên, nước thì tuôn xối xả. Mình cứ thế hí hửng lần đầu tiên thấy cảnh đấy. Giờ thì ngổi méo mặt vì đói – ko co nước nấu cơm

TPHCM, ngày…tháng…năm…
Hôm nay mình bị trấn lột 600k, m.k cái thằng mặt bô. Coi như bài học vào đời, vẫn còn rẻ, nhỉ.

TPHCM, ngày…tháng…năm…
Hôm qua mình thi Bee Spelling ở trường. Mình ko chủ đích thi, thằng kia rủ nên ghi tên chơi đại. Đội mình bị loại.

TPHCM, ngày…tháng…năm…
Sáng nay đang đi bộ bỗng mình nghe tiếng xe đã móc bô rú lên, liền ngay sau đó là 2 thằng bazơ chở nhau với vận tốc ko cao lắm, lượn vào 1 con hẻm. Nửa giây sau, tiếng la của anh thanh niên trong bộ dạng công sở vừa ra sức đuổi theo 2 tên cướp vừa hét “bắt lấy nó, cướp cướp”. Khi đó mình đứng cách 2 thằng cướp kia chắc khoảng 3m. Lúc mình kịp ngỡ ra vấn đề thì đoàn đuổi bắt đã cách đó khá xa.

Dân 2 bên nhoài đầu ra khỏi cửa nhìn ngó. Mình hỏi 1 chị đang bế con gần đó “hẻm trong đó thông ra đâu vậy chị?”. Chị ấy trả lời rất nhiệt huyết “hẻm đó cụt, nếu đâm ra ngoài đường là đường 1 chiều, chạy lên trên CA cũng bắt à. Em ra ngoài đường chặn đi”.

Mình nhìn một lúc, suy nghĩ bâng quơ rồi quay ngược trở ra con đường. Đứng 10p chả thấy bố con nhà ông cướp nào cả.

“Chính sách của Việt Nam là đẩy nhanh quá trình cổ phần hoá,” tên gọi của chính phủ cho tư nhân hoá,  ông Nguyễn Xuân Phúc, Chủ nhiệm Văn phòng Chính Phủ, dự đoán việc thực thi các kế hoạch. “Vụ Vinashin sẽ không làm chậm lại chương trình cổ phần hoá,” ông trả lời qua điện thoại hôm 6 tháng 8 vừa qua. Cựu chủ tịch tập đoàn công nghiệp tàu thuỷ Việt Nam đã bị bắt vào tuần trước giữa một cuộc điều tra nguyên nhân dẫn đến thua lỗ.

Thúc đẩy tư nhân hoá có thể nâng cao trình độ quản lí tại các công ty bản địa và giúp quốc gia Nam Á cắt giảm thâm hụt thương mại, lí do góp phần vào việc bị Fitch hạ mức tín nhiệm trong tháng trước. Chính phủ trì hoãn kế hoạch bán cổ phần tại Ngân hàng Đầu tư và Phát triển, Vietnam Airlines và một số doanh nghiệp nhà nước trong 2 năm cuối vì thị trường chứng khoán toàn cầu lao đao giữa cơn khủng hoảng.

“Vinashin là một ví dụ điển hình cho việc tại sao quá trình cổ phần hoá cần được tiến triển nhanh hơn,” Matt Hildebrandt, chuyên gia kinh tế tại JPMorgan Chase & Co. có trụ sở tại Singapore cho biết. Nó sẽ “đảm bảo những nhà lãnh đạo có năng lực điều hành và phát triển các doanh nghiệp quan trọng nhất của Việt Nam”

Điều tra Vinashin

Cựu chủ tịch Vinashin, Phạm Thanh Bình, bị buộc tội “cố ý vi phạm các quy định của nhà nước về quản lí kinh tế gây hậu quả nghiêm trọng,” theo một thông cáo đăng trên website chính phủ hôm 4-8. Ông đã bị đình chỉ chức vụ tại Vinashin tháng trước, trước khi bị bắt giữ bởi một cơ quan điều tra thuộc Bộ Công An.

Ông Bình, 57 tuổi, đã điều hành Vinashin kể từ khi thành lập vào năm 1996, giữ nhiều vị trí như Tổng Giám Đốc, Chủ Tịch và Bí Thư Đảng Uỷ, theo báo Thanh Niên. Chính phủ thành lập Vinashin bằng cách sát nhập một số đơn vị đóng tàu và các công ty liên quan nắm giữ bởi Bộ Giao Thông Vận Tải, theo thông tin từ website tập đoàn.

Fitch hạ mức tín nhiệm nợ của Việt Nam một bậc xuống B+ hôm 29-7, thấp hơn bốn bậc so với đánh giá đầu tư. Thâm hụt thương mại năm nay của Việt Nam có thể sẽ đứng ở mức 7.6% GDP, Fitch cho biết.

Một số tư nhân hoá nhỏ

Trong năm nay, Việt Nam tập trung tư nhân hoá vào các công ty nhỏ hay các đơn vị thuộc tập đoàn lớn. Tuần trước, 129.2 tỉ đồng đã được huy động từ việc bán cổ phần tại Công ty Bảo hiểm BIDV, một thành viên của BIDV, ngân hàng lớn thứ 2 đất nước tính theo tài sản. Ngân hàng phát triển nhà đồng bằng sông Cửu Long (Mekong Housing Bank – MHB), ngân hàng thương mại vốn nhà nước, tuần trước cũng cho biết đang lên kế hoạch hoàn thành tư nhân hoá trong năm nay.

Chính phủ dự định tiến hành IPO cho BIDV vào năm 2007. Kế hoạch bị dời lại vì lo ngại mức cung dư thừa cổ phiếu mới và sau đó vì khủng hoảng tài chính toàn cầu. IPO của Vietnam Airlines cũng được lên kế hoạch trong năm 2008. Thời điểm cụ thể cho cả hai chưa vẫn chưa được ấn định.

Bảo Việt Holdings, công ty bảo hiểm lớn nhất Việt Nam, thu về 4,300 tỉ thông qua một đợt IPO vào năm 2007, trước khi niêm yết trên thị trường chứng khoán vào năm 2009. Vietcombank và Vietinbank, ngân hàng lớn thứ 3 và 4 theo tài sản, cũng đã niêm yết năm ngoái.

VN index rớt 4.5% trong năm nay, so với mức tăng 19% của Thái Lan và 21% của Indonesia. Chỉ số MSCI Emerging Markets, quan sát 756 công ty trên toàn cầu, cũng đã tăng 2.4%.

EVN, PetroVietnam

Chính phủ nên ưu tiên bán cổ phần tại một số doanh nghiệp lớn nhất hiện vẫn chịu hoàn toàn sự quản lí của nhà nước, bao gồm Tập đoàn Điện lực Việt Nam, EVN, và Tập đoàn Dầu khí Quốc gia Việt Nam, Petro Vietnam. Giám đốc phòng thương mại Châu Âu tại Việt Nam, Matthias Duehn cho biết.

“EVN có lẽ là doanh nghiệp cần khẩn cấp tiến hành nhất bởi Việt Nam đang mắc phải những vấn đề năng lượng nghiêm trọng trong trung và dài hạn,” ông nói. “Trong rất nhiều trường hợp, gần đây nhất là Vinashin, đã chứng minh rằng các doanh nghiệp nhà nước thường rớt lại phía sau trên phương diện tính hiệu quả, phân bổ nguồn vốn và kiểm soát doanh nghiệp (corporate governance).”

Việt Nam có kế hoạch tái cấu trúc Vinashin, nơi đã sa thải khoảng 5,000 công nhân để giảm chi phí và “đang đối mặt với nguy cơ phá sản” vào tháng 6, theo báo cáo chính phủ ngày 4-8. Tập đoàn phải tập trung vào lĩnh vực đóng tàu và bảo dưỡng, Phó TT Nguyễn Sinh Hùng cho biết. Vinashin đã đầu vào rất nhiều dự án như vận tải biển, khu công nghiệp và sản xuất xi măng.

Chính phủ có thể sẽ cứu tập đoàn đóng tàu vì nó tập trung nhiều công nhân lành nghề và tạo ra nguồn thu từ xuất khẩu, Lawrence Wolfe, Giám đốc phát triển kinh doanh tại công ty Chứng khoán Đông Á tại TP. Hồ Chính Minh, nói.

“Đó chính là doanh nghiệp mà chính phủ muốn giải cứu,” ông nói. “Đó cũng là một ví dụ về sự cần thiết phải tư nhân hoá.”

Dịch từ Business Week

Vụ mùa tuyển dụng sinh viên ra trường năm nay tăng 5% so với năm ngoái, theo Hiệp hội Quốc gia về Đại học và Công ty (National Association of Colleges and Employers).

Với nhà tuyển dụng, những ngành được săn đón nhất gồm kế toán, kỹ sư, IT và toán học, theo Edwin Koc, giám đốc nghiên cứu của Hiệp hội. Các công ky cũng bắt đầu tìm kiếm ứng viên với kỹ năng giao tiếp và viết lách, khả năng phân tích và làm việc nhóm, Mr. Koc cho biết.

Bất kể điểm mạnh yếu của bạn là gì, bạn cần phải “mang cái tốt nhất” vào thị trường việc làm, Katharine Brooks, giám đốc dịch vụ sự nghiệp ngành xã hội tại trường Đại Học Texas và cũng là tác giả cuốn sách hướng dẫn về sự nghiệp mang tên “You Majored in What?” nói.

Dr. Brooks nhận thấy dấu hiệu của sự tiến triển. Ví dụ, Facebook vừa mở một văn phòng tại Austin với nhiều vị trí thích hợp với sinh viên mới ra trường. Nhưng sau cùng, “chúng ta đang nói về một tia hy vọng le lói trong bức tranh ảm đạm,” bà nói.

Điều đó có nghĩa rằng bạn không thể thờ ơ khi tìm kiếm công việc, bà cho biết. Résumé, cover letter và kỹ năng phỏng vấn phải đặt lên  hàng đầu.

Trên tất cả, “bạn cần có khả năng khớp nối giá trị của tấm bằng của bạn,” đặc biệt nếu bạn học về xã hội, nhân văn, và không có mối quan hệ tuyến tính nào giữa ngành bạn theo học và công việc bạn tìm.

Lấy triết học làm ví dụ. Không có nhiều công việc cho triết học, nhưng họ có thể sử dụng logic để định hình và cân nhắc ý tưởng rồi đưa ra kết luận, làm cho quá trình học tập triết học trở nên rất hiệu quả trong môi trường kinh doanh, Dr. Brooks nói. Khả năng ăn nói rành mạch, với những ví dụ cụ thể, có thể là yếu tố quyết định để được tuyển dụng.

Chuyên ngành tiếng Anh cũng gặp phải những rào cản tương tự. Nhưng trong hầu hết các ngành nghề, nói và viết rõ ràng cũng như quan sát mọi vật từ những góc nhìn khác nhau lại rất quan trọng. Một cử nhân tiếng Anh với những thế mạnh trên trong một công việc tiêu biểu có thể là một minh chứng mạnh mẽ cho việc tuyển dụng thành công.

Hiểu biết về điều kiện con người cóp nhặt qua những tác phẩm văn học vĩ đại có thể rất hữu dụng trong những ngành nghề như hoạt động xã hội, Dr. Brooks nói.

Ngoài mảnh bằng, có những câu chuyện kể về chính kinh nghiệm của bạn có thể giúp bạn trở thành một nhân viên tốt, Nathan Bennett, đồng tác giả của “Your Career Game” và là giáo sư tại Georgia Tech College of Management, gợi ý. Cũng không cần phải là kinh  nghiệm làm việc. Ví dụ, một người từng là cố vấn một buổi cắm trại sẽ có chuyện kể về kỹ năng lãnh đạo, ông nói.

Trong thị trường lao động hiện nay, sinh viên ra trường cần phải linh hoạt về vị trí địa lí, loại công việc và mức lương, Dr. Bennett nói. Họ cần sẵn sàng xem xét một công ty nhỏ hơn thay vì là một tên tuổi hào nhoáng.

Hãy tận dũng hết mức phòng giới thiệu việc làm tại trường Đại Học và mạng lưới cựu sinh viên, Dr. Bennett nói. Nhưng “bí quyết là hãy đừng nhắm quá cao.” Nếu bạn dự định nộp đơn vào một ngân hàng, hãy nói chuyện với những cựu sinh viên 25, 26 tuổi thay vì một người ở tuổi 45 vì họ sẽ có nhiều ý tưởng thú vị hơn trong việc làm sao để được nhận ở mức đầu tiên.

Nhiều sinh viên không biết họ muốn làm gì hoặc lo lắng họ chọn nhầm việc, Dr. Brooks nói. Nên nhớ rằng chẳng có công việc nào đòi hỏi phải vĩnh viễn.

Bà dùng phép ẩn dụ về thuyết hỗn mang để giải thích về quá trình tìm việc. “Đó là một thế giới phức tạp, và bạn không thể tiên đoán mọi thứ, vì vậy đừng cố gắng,” bà nói. Khi bạn bắt đầu tham gia lực lượng lao động, “hãy tìm kiếm cơ hội để học hỏi, chấp nhận rủi ro, thử mọi thứ xem bạn thích gì, và luôn mở lòng cho cơ hội tiếp theo,” bà nói.

Nếu bạn không thích công việc đầu tiên, chí ít bạn cũng đã học được bạn không thích cái gì, và bạn có thể đem kiến thức ấy vào công việc sau đó, bà nói.

Sinh viên ra trường có thể trở thành nạn nhân của chứng “liệt” nếu họ không chắc sẽ đi theo hướng nào, Dr. Bennett chia sẻ. Những người ở tuổi 20 còn rất nhiều thời gian để lựa chọn cơ hội. Sau cùng, sự nghiệp của họ sẽ kéo dài ít nhất 2 lần tuổi hiện tại, ông nói.

Một vài sinh viên với ít hoặc không kinh nghiệm làm việc tự hỏi họ phải đưa ra những gì để cạnh tranh với ứng viên nhiều kinh nghiệm. Nhưng sinh viên mới tốt nghiệp hiện nay lại rẻ hơn nhân viên lâu năm, và đó là một lợi thế (cho nhà tuyển dụng, nếu không phải là ví tiền của ứng viên) trong nền kinh tế ngày càng gai góc.

Chủ yếu hiện nay các công ty tuyển sinh viên như là một phen đầu tư, Dan Black, giám đốc tuyển dụng tại trường (campus recruiting) khu vực châu Mỹ của Ernst & Young, cho hay.

Một điều là, những người trẻ có xu hướng nắm bắt công nghệ mới nhanh nhạy hơn, Mr. Black nói. Ngoài ra, thế hệ sinh viên hoà nhập tốt hơn với đa văn hoá, ông nói, và họ sử dụng Web và các công nghệ khác để kết nối toàn cầu.

Thêm vào năng lượng và nhiệt huyết mà sinh viên mới ra trường sở hữu, giá trị của họ là rõ ràng. Như Dr. Brooks quan điểm, “Có thể họ không có kinh nghiệm, nhưng cái họ có là tiềm năng.”

Dịch từ NYTimes

Trên lí lẽ, 2 thành phố lớn là Hà Nội và TPHCM đươc ưu tiên. Phải thôi, ngày thường điện không cúp, đèn giao thông hoạt động hết công suất mà đường phố giờ cao điểm kẹt cứng. Giờ mà cúp điện, phó thác hệ thống giao thông cho ý thức người dân thì khác nào đánh cờ vây trong thành phố. Ấy thế mà họ vẫn cúp. Chỉ có điều giờ cúp được điều chỉnh khéo léo từ 9 giờ sáng đến tầm 2h chiều, luân phiên.

12 giờ trưa, trời nắng như đổ lửa và người đi đường cố gắng lạng lách, lấn từng centimet qua ngã tư khi hệ thống đèn tắt im ỉm. Ai cũng muốn vượt qua thật nhanh bầu khói bụi nóng hổi toả ra từ hàng trăm ống xả nhưng đành bất lực. Thỉnh thoảng chúng ta sẽ bắt gặp bóng dáng các anh Giao Thông đứng điều tiết thay đèn. Các anh cũng chỉ dám đứng góc đường, dưới cái trụ trăng trắng có mái che, canh đồng hồ chỉ tay hướng này dừng lại, hướng kia di chuyển. Và khi các anh nghỉ trưa, đường lại kẹt.

Thành phố biển quê tớ là nơi cung cấp nhiên liệu cho 1/3 sản lượng điện cả đất nước, thế nhưng các bác EVN nào có tha. Một tuần lễ, mỗi nhà sẽ chỉ được dùng điện 4 ngày (tính cả ngày Chủ Nhật không cúp). 30-4 và 1-5 vừa rồi rơi vào ngày thứ 6, thứ 7, người dân chưa kịp hoan hỉ vì ngày đại lễ có điện thì sáng Chủ Nhật ấy, cả thành phố bị cúp bù. Tớ chả thể nghĩ ra một lí do nào cho việc cúp điện bù ấy. Xét cho cùng, cúp điện luân phiên là để đảm bảo an toàn cho lưới điện quốc gia, nhưng giữa ngày nghỉ, các nhà máy, xí nghiệp, khu vực tiêu thụ nhiều điện năng nhất, đang đóng cửa im ỉm thì việc cúp điện chỉ có thể giải thích bằng 2 chữ: chỉ tiêu. Nghe đâu sang tháng 5 sẽ áp dụng kế hoạch 2 ngày cúp, 1 ngày có.

Lại nhớ cách đây 2 năm, hè 2008, thành phố bé bỏng quê tớ cũng rơi vào tình cảnh tương tự. Suốt từ tháng 6 đến tháng 8, cứ cách một ngày, có điện một ngày. Báo hại thằng bạn tớ du học bên Tây về, sốc văn hoá ngược còn chớ, lại thêm nóng nực vì không có điện khiến cu cậu cứ như Robinson trên hoang đảo. Hồi đấy không bị hạn hán, nên lí lẽ đưa ra là năng lực toàn hệ thống không đủ. Kèm theo đó là cầu khẩn hết năm lần bảy lượt của EVN yêu cầu tăng giá nhưng bị chính phủ gạt đi vì sợ đổ thêm dầu vào chảo lửa lạm phát lên đến gần 24%. Cuối cùng họ cũng được tăng giá. Kỳ lạ thay, ngay sau đợt “điều chỉnh” giá ấy, người dân thấy tình trạng cúp điện giảm hẳn. Không hiểu với vài ngàn tỉ thu được từ chênh lệch do tăng giá ấy, các bác xây gì mà nhanh thế.

Sáng sớm đầu tuần, tớ phải trở lại Sài Gòn. 5h sáng, điện đường sáng rực. 2 dãy cao áp dường như chưa đủ ép-phê, dàn đèn trang trí giữa con lươn cũng được bật hết công suất. Một bác cao tuổi trong xe nói to lên “30p nữa là chúng nó lại cúp điện…”.

Hai tháng sau, Google đóng cửa dịch vụ tìm kiếm tại Đại Lục. Qua vụ việc tranh cãi này, chúng ta không biết thêm điều gì mới về Trung Quốc. Trong suốt hơn một thập kỷ qua, chính phủ Trung Quốc luôn đáp trả những vấn tương tự cùng một cách. Mâu thuẫn với Google không phản ánh sự nhạy cảm mới, hay cách hành xử khác với người nước ngoài. Trung Quốc vẫn luôn vô cùng nhạy cảm với những vấn đề được xem như một mối nguy hay một lời xúc phạm từ bên ngoài.

Nhưng mâu thuẫn này lại tiết lộ vài điều quan trọng về Google. Sergey Brin, đồng sáng lập viên Google, nói rằng thân phận một người nhập cư gốc Nga khiến ông ngần ngại khi bắt đầu hoạt động tại Trung Quốc. Cụ thể, ký ức tuổi thơ thời Liên Xô đã ảnh hưởng đến cách ông đáp trả vấn đề hiện tại. Trung Quốc đã “bước những bước dài vượt qua nghèo đói và khó khăn,” Brin trả lời The Wall Street Journal. “Tuy nhiên, ở một số khía cạnh trong chính sách của họ, cụ thể là liên quan đến kiểm duyệt, theo dõi những nhà bất đồng chính kiến, tôi thấy dấu hiệu của độc tài, và cá nhân tôi cho rằng điều đó thực sự rắc rối”

Vấn đề trong việc nhìn nhận Trung Quốc từ bên ngoài ở chỗ, rất khó để tìm một lăng kính phù hợp. Góc nhìn Mỹ chắc chắn không chuẩn bị cho mọi người về Trung Quốc của ngày hôm nay, quá khứ Sô Viết cũng vậy. Và có lẽ cuộc dịch chuyển từ Liên Xô sang Mỹ vẫn khó để nắm bắt một thực thể lạ chính là Trung Quốc hôm nay. “Độc tài” là một từ không chính xác. Mô hình hiện tại của chủ nghĩa độc đoán Trung Quốc là một thế giới tách rời Mao hay Stalin. “Khó khăn” có lẽ có ích hơn khi Brin nói về những bước dài vượt qua “nghèo đói và khó khăn”, chạm vào vùng xám vĩ đại đã lấy đi năng lượng của hầu hết công dân suốt hai thập niên qua. Khó khăn bao gồm nâng cao toàn diện dân trí, tự do đi lại, quyền kinh doanh, việc làm, sự hiện diện của điện thoại di động và internet. Nhưng không bao gồm tự do chính trị, dù với bất kỳ định nghĩa nào. Đó là lí do tại sao Trung Quốc là một nơi khó khăn để làm ăn, hay thậm chí để phân tích một cách chính xác: họ là ai, và họ đang đi về đâu.

Đây cũng là một thử thách để lần theo sự tiến bộ cũng như chỉ ra vai trò của một công ty như Google. Sau khi nghe về việc đóng cửa trang web tiếng Hoa, tôi gọi điện cho một cựu sinh viên tên Willy. Tôi dạy cậu ta tiếng Anh vào khoảng những năm 90. Bố mẹ Willy là nông dân mù chữ ở tỉnh Tứ Xuyên, nằm sâu trong lục địa, nhưng con trai họ là một sinh viên xuất sắc, lấy được học bổng, rồi di cư về mạn đông nam. Giờ đây cậu sống tại Quảng Châu, một thành phố ven biển năng động nơi cậu dạy học tại một trường tư và hưởng lương rất cao. Cậu được thông báo rất rõ bởi những tiêu chuẩn của tỉnh. Cậu đọc báo Trung Quốc, nghe BBC và VOA qua sóng ngắn radio. Cậu thông minh, năng động và ham tìm hiểu hơn hẳn giới trẻ Trung Quốc nói chung. Cũng có nhiều người như cậu, biết cách nhảy qua tường lửa khi cần. Những người như vậy luôn tìm và đánh giá nguồn tin khác nhau, và họ nhận ra rằng không nguồn nào hoàn hảo. Trước đây Willy dùng cả Google và Baidu, máy tìm kiếm thông dụng nhất tại Trung Quốc.

Willy nói với tôi rằng cậu thấy buồn vì Google đóng cửa, bởi dù sao phiên bản kiểm duyệt vẫn có ích. “Với những người biết ít tiếng Anh, tôi nghĩ đây là một vấn đề lớn,” cậu nói. “Nếu tôi muốn tìm một cụm từ tiếng Anh, tôi luôn dùng Google. Nếu dùng Baidu, nó trả về kết quả mà tôi chẳng cần. Nhưng Google thì khác. Ví dụ, mới đây tôi google ‘Jiang Zemin’ (Giang Trạch Dân) và có hàng đống bài, nhiều trong số đó khá nhạy cảm. Nhưng khi dùng Baidu, tôi không nhận được gì.” Willy tiếp tục, “Nếu Google rút khỏi thị trường Trung Quốc, Baidu sẽ là số một. Không còn cạnh tranh, và điều đó không tốt tí nào. Nếu có cả Baidu và Google, họ sẽ cạnh tranh nhau, dịch vụ sẽ tốt hơn.”

Cậu nói phần lớn bạn và đồng nghiệp cậu không hiểu những vấn đề phía sau vụ việc Google đóng cửa, bởi lí do thực sự chẳng bao giờ được đưa lên báo Trung Quốc. “Vài người nghĩ rằng Google làm gì đó dính tới sex,” Willy nói. “Tôi nghe điều đó từ nhiều người, gồm cả giáo viên trong trường. Anh ta nói Google không kiểm soát được nội dung đồi truỵ và làm chính phủ tức giận. Anh ta là thầy giáo, anh ta được giáo dục, dùng Google rất thường xuyên.” Willy nói những hiểu lầm như vậy rất phổ biến. Tôi cũng nghe điều tương tự khi liên lạc với bạn bè ở các tỉnh khác. Một giảng viên đại học ở Trùng Khánh nói rất thật rằng ông ta không biết tại sao Google bỏ đi. “Vì bản quyền à?” ông ta hỏi. “Hay vì Google là một công ty được chính phủ Mỹ hỗ trợ?”

Lầm lẫn như vậy có nghĩa rằng sẽ khó cho Google để đưa ra một tuyên bố hiệu quả, và còn khó hơn nữa để một công dân Trung Quốc nhận ra vai trò của anh ta trong vùng xám vĩ đại này. Hầu hết họ được học để theo đuổi một mục tiêu hạn hẹp, cố gắng cải thiện cuộc sống mà không bận tâm đến sự đời. Thậm chí như Willy, biết cách chắt lọc thông tin, thường tránh những hoạt động chính trị. Trong suốt một thập kỷ tôi biết cậu ta, chỉ duy nhất một ngoại lệ: cách đây ít năm, cậu fax một thư nặc danh đến tài truyền hình tỉnh để báo cáo việc tuồn đề thi vào cấp 3 của Sở Giáo Dục ra ngoài. Lộ đề thi dẫn tới gian lận trên diện rộng. Nhưng nhờ lá thư của Willy, đài truyền hình thực hiện một phóng sự, châm ngòi bẻ gãy nạn tham nhũng ở hệ thống giáo dục địa phương. Khác với một khoảnh khắc của nghĩa cử cao đẹp, Willy hoàn toàn không liên đới. Tôi không biết liệu điều đó sẽ thay đổi trong tương lai hay không, giống như tôi cũng không biết khi nào hệ thống chính trị Trung Quốc bắt đầu dịch chuyển, hay khi nào chính phủ thả lỏng quản lí thông tin. Nhưng tôi cảm giác rằng tất yếu nó sẽ xảy ra, và ở bất cứ lúc nào, Google có thể sẽ không được định vị tốt để đóng vai trò quan trọng cho cả quá trình.

Là một quyết định mang tính cá nhân, lập trường của Google trước Trung Quốc rất đáng ngưỡng mộ, bởi công ty đã không lấy lợi nhuận làm gốc khi đưa ra một tuyên bố. Và đó là một cách hiệu quả cho Sergey Brin bày tỏ bài học giá trị ông đã học được từ quá khứ ở Liên Xô. Nhưng tuyên bố của Brin dường như không phù hợp lắm với một Trung Quốc hôm nay và đặc biệt là Trung Quốc ngày mai. Nó phản ánh một sự tuyệt vọng thường thấy ở những người nước ngoài duy tâm luôn muốn dẫn đầu đến thời kỳ cải cách. Đến thời điểm hiện nay, rõ ràng thực tế Trung Quốc rất u ám. Trung Quốc đã thể hiện một xu hướng lì lợm chống lại bất cứ mô hình chính trị nào từ nước ngoài. Người ngoài có thể có ảnh hưởng lớn, nhưng lại thường gián tiếp. Người nước ngoài cung cấp những công cụ chính yếu, nhưng người Trung Quốc quyết định sử dụng mô hình nào. Và bây giờ, khi vào internet, một công cụ đã không còn.

Theo The New Yorker

Nghĩ thế anh vơ vội lấy cái điện thoại. Nhưng rồi anh lại đặt xuống. Anh đắn đo liệu mình nên nhắn tin ko. Anh sợ mọi thứ sẽ đi chệch quỹ đạo.

Nhưng rồi sự lo lắng của anh dành cho em vượt qua tất cả. Anh cắm cúi viết tin nhắn. Tin chỉ vỏn vẹn mấy từ “Sáng nay trời lạnh em nhớ mặc ấm nhé” mà anh soạn mất gần 5 phút. Ko phải vì anh kém khả năng trong việc sử dụng thiết bị công nghệ cao, mà vì anh cứ được vài từ lại bôi, lại xoá, lại thêm bớt.

Anh chọn tên em vào mục người nhận, rồi lại vứt máy xuống bàn. Anh cứ ngẩn ngơ tự hỏi mình đang làm cái gì thế này. Rồi anh lại đặt mình vào vị trí của em. Hàng loạt những kịch bản được vạch ra. Đầu óc anh đến nổ tung mất thôi. Anh đập tay mạnh xuống bàn rồi lấy máy bấm OK. “Có thế này thôi mà nghĩ mãi” – anh tự nhủ.

Anh ngồi đợi, trong âu lo, và cả sốt sắng nữa. Một vài phút với anh giờ đây sao dài như cả năm vậy. Rồi tiếng tin nhắn cũng vang lên, anh lao đến như con thiêu thân. Ko phải số của em. Số này ngắn lắm 18001091. Nội dung gãy gọn ko kém “Tài khoản quý khách hiện đang hết tiền. Tin nhắn không thể thực hiện được”.

Anh nằm phịch xuống giường.

Đây là thời điểm mà các học giả thường đưa ra phán đoán về năm tiếp theo. Tôi thì quan tâm đến kinh tế quốc tế: tôi dự đoán 2010 sẽ là năm của Trung Quốc. Và không phải chiều hướng tốt.

Thực ra, vấn đề lớn nhất của Trung Quốc là biến đổi khí hậu. Nhưng hôm nay tôi muốn bàn về chính sách tiền tệ.
Trung Quốc dần trở thành một nguồn lực tài chính, thương mại quan trọng. Nhưng họ đã hành động không như nhưng nền kinh tế lớn khác. Thay vào đó, họ theo đuổi một chính sách trọng thương hám lợi, giữ thặng dư thương mại cao một cách nhân tạo. Trong thế giới khủng hoảng hiện nay, nói một cách huỵch toẹt, chính sách đó là sự cướp bóc.

Cụ thể như sau: không như Đôla, Euro hay Yên, giá trị thay đổi tự do, đồng Tệ của Trung Quốc được ấn định bởi chính sách nhà nước vào khoảng 6.8 Tệ ăn một Đôla. Ở tỉ giá này, ngành sản xuất Trung Quốc có một lợi thế chi phí lớn so với các đối thủ khác, dẫn tới con số xuất siêu khổng lồ.

Dưới điều kiện thường, dòng Đôla chảy vào từ phần thặng dư sẽ đẩy giá trị đồng tiền Trung Quốc lên, trừ khi nó bị triệt tiêu bởi khu vực tư nhân theo một cách khác. Trong khi đó, nhà đầu tư tư nhân lại đang cố gắng xâm nhập Trung Quốc, không phải đi ra. Chính phủ Trung Quốc hạn chế dòng vốn chảy vào, thậm chí như mua sạch Đôla và gửi ở nước ngoài, nâng dự trữ ngoại hối tới hơn 2 ngàn tỉ Đôla.

Chính sách trên hẳn sẽ tốt cho liên hợp công nghiệp nhà nước hướng xuất khẩu Trung Quốc, và không có lợi cho người tiêu dùng nước họ. Thế còn chúng ta thì sao?

Trong quá khứ, dự trữ ngoại hối của Trung Quốc phần lớn tìm đến trái phiếu chính phủ Mỹ, gây tranh cãi rằng điều đó ban cho chúng ta một ân huệ bằng cách giữ lãi suất thấp – mặc dù những gì chúng ta đã làm với thứ lãi suất thấp kia chủ yếu là thổi phồng bong bóng bất động sản. Nhưng hiện nay thế giới ngập chìm trong đồng tiền giá rẻ, và đang tìm một lối ra. Lãi suất ngắn hạn gần bằng 0; lãi suất dài hạn cao hơn một ít, chỉ vì nhà đầu tư tin rằng chính sách lãi suất bằng 0 sẽ kết thúc một ngày gần đây. Hành động mua vào trái phiếu của Trung Quốc tạo ra rất ít hay không có sự khác biệt.

Trong khi đó, thặng dư thương mại kia rút hết nhu cầu thiết yếu khỏi nền kinh tế thế giới vốn đang chịu khủng hoảng. Một tính toán nhỏ của tôi cho rằng chỉ vài năm nữa thôi, chủ nghĩa trọng thương Trung Quốc sẽ lấy đi lực lượng lao động Mỹ khoảng 1.4 triệu việc làm.

Người Trung Quốc cố tình không chịu hiểu vấn đề. Ông Hồ Cẩm Đào mới đây gạt bỏ quan ngại của các nước khác: “Một mặt các ông đòi tăng giá đồng Tệ, mặt khác các ông lại sử dụng tất cả các kiểu của chủ nghĩa bảo hộ”. Thật ra, các nước áp dụng (nhẹ nhàng) các giải pháp bảo hộ chính xác là vì Trung Quốc từ chối thả đồng tiền của họ tăng giá. Và các giải pháp ấy là hoàn toàn đúng đắn.

Tôi thường nghe 2 lí do không nên đối đầu Trung Quốc. Tất cả đều không đúng.

Thứ nhất, cho rằng chúng ta không thể đối đầu người Trung Quốc vì họ sẽ trút sự tàn phá lên nền kinh tế Mỹ bằng cách phá giá kho dự trữ Đôla. Điều này hoàn toàn sai, không chỉ vì làm vậy người Trung Quốc sẽ gây ra tổn thất nặng nề lên chính họ. Điểm quan trọng hơn là chính những thế lực làm chủ nghĩa trọng thương Trung Quốc dễ bị tổn thương hiện nay đồng nghĩa với việc Trung Quốc có rất ít hay không có đòn bẩy tài chính.

Xin nhắc lại, thế giới hiện nay ngập chìm trong nguồn vốn giá rẻ. Nếu Trung Quốc bán Đôla, chẳng có lí do gì để nghĩ rằng điều đó sẽ kéo lãi suất của Mỹ lên. Nó có thể sẽ làm yếu Đôla so với các loại tiền khác – điều đó sẽ có lợi, chứ không hề hại, cho khả năng cạnh tranh cũng như việc làm Mỹ. Vì vậy nếu người Trung Quốc phá giá Đôla, chúng ta nên gửi cho họ một thư cảm ơn.

Thứ hai, cho rằng chủ nghĩa bảo hộ luôn là một điều xấu, dù trong bất cứ hoàn cảnh nào. Nếu đó là điều bạn tin tưởng, dù sao đi nữa, bạn đã học Kinh tế 101 sai người rồi – bởi khi thất nghiệp cao và chính phủ không thể phục hồi tình trạng việc làm đầy đủ, những nguyên tắc thông thường không áp dụng được.

Tôi xin trích dẫn từ một công trình cổ điển bởi Paul Samuelson, người ít nhiều đã tạo ra kinh tế học hiện đại: “Với tình trạng việc làm thấp…tất cả phản biện chủ nghĩa trọng thương phá hoại” – nghĩa là, cho rằng các quốc gia hỗ trợ xuất khẩu một cách hiệu quả cướp việc làm từ các nước khác – “hoá ra hợp lí.” Ông tiếp sau đó biện hộ rằng tỉ giá sai lệch một cách liên tục có thể tạo ra “những vấn đề xác thực cho chống chế tự do thương mại (free-trade apologetics).” Câu trả lời tốt nhất cho vấn đề trên chính là đưa tỉ giá hối đoái về lại nơi mà nó phải ở. Nhưng đó chính xác là những gì Trung Quốc từ chối để nó diễn ra.

Điều căn bản nhất chính là chủ nghĩa trọng thương Trung Quốc đang nuôi nấng một vấn đề, và những nạn nhân của chủ nghĩa trọng thương có rất ít thứ để mất từ một cuộc đối đầu thương mại. Vì vậy tôi thúc giục chính phủ Trung Quốc xem xét lại sự bướng bỉnh này. Nếu không, chủ nghĩa bảo hộ nhẹ nhàng mà họ đang than phiền sẽ là sự bắt đầu của những thứ nghiêm trọng hơn rất nhiều.

Dịch từ New York Times

Điểm đáng chú ý là HSBC Global Research cho rằng họ đã dự báo lãi suất lên từ lâu, chỉ có điều thực tế xảy ra sớm hơn vài tháng.  Lạm phát 2 con số cũng được cho rằng sẽ quay trở lại vào quý II năm sau (2010).

Click here

Sau đây là một vài câu hỏi và trả lời liên quan đến vấn đề đồng tiền:

CHÚNG TA ĐANG BÀN ĐẾN TỈ GIÁ NÀO?

Ở đây là tỉ giá Đôla/VNĐ không chính thức, hay thị trường chợ đen, được niêm yết tại khắp các tiệm vàng trong nước, vốn dĩ nhiều gấp 2 lần so với các trung tâm trao đổi tiền tệ. Ở mức 19,100, VNĐ yếu hơn khoảng 12.5% tỉ giá tham khảo ấn định bởi Ngân hàng Nhà nước.

Tỉ giá Đôla/VNĐ chính thức bị hạn chế trên thị trường liên ngân hàng với biên độ 5% cao hay thấp hơn tỉ giá tham khảo.

Người ta cho rằng các ngân hàng thường tìm cách vượt qua biên độ thông qua đồng tiền thứ 3 không bị hạn chế hay các giao dịch sáng tạo khác, và tỉ giá thị trường chợ đen phản ánh sát sao nhất tỉ giá thực trên thị trường ngoại hối.

Những nhà kinh doanh ngoại hối nói vậy bởi vì quy mô nhỏ của thị trường không chính thức. Đôi khi một lệnh mua khoảng 10 triệu Đôla trong một ngày cũng đã tác động không nhỏ đến thị trường.

TẠI SAO VNĐ LẠI SUY YẾU SO VỚI ĐÔLA?

Nguyên nhân tức thời, những người kinh doanh cho rằng, đó chính là lượng cầu USD tăng bởi khoảng cách giữa giá vàng ở Việt Nam và thị trường thế giới ngày càng rộng. Việt Nam cấm nhập khẩu vàng từ tháng 5 2008. Những kẻ gây ảnh hưởng lớn nhất tại thị trường chợ đen là buôn lậu vàng, thường hoạt động thông qua Campuchia.

Thứ 4 tuần này, giá vàng đã chạm mức 27 triệu đồng một lượng, tức khoảng 1,175 USD một ounce. Trên thị trường vàng quốc tế là vào khoảng 1,106 USD.

Một nguyên nhân khác, cũng theo những người kinh doanh, là do tin đồn từ tuần trước rằng Ngân hàng Nhà nước sẽ nới rộng biên độ, có thể sẽ tăng gấp đôi. Truyền thông nhà nước đã trích lời Thống Đốc Nguyễn Văn Giàu phủ nhận tin đồn trên.

Nói rộng ra, tính thanh khoản của đồng Đôla bị thắt lại trong gần như cả năm ngoái, một phần vì sụt giảm đột ngột từ dòng đầu tư nước ngoài, kiếu hối và xuất khẩu.

Các doanh nghiệp xuất khẩu, bao gồm các công ty Nhà nước lớn, và nhiều nhà kinh tế tin rằng, hộ gia đình bắt đầu tích trữ Đôla nhưng một hàng rào chống lại sự sụt giảm trông thấy của đồng nội tệ và lạm phát. Nhiều người dân Việt Nam hẳn còn nhớ đợt siêu lạm phát những năm 1980 và nền kinh tế trở nên Đôla hoá cao như một kết quả.

LIỆU NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC SẼ PHÁ GIÁ?

Câu cửa miệng của Ngân hàng Nhà nước luôn là sẽ quản lí tỉ giá linh hoạt, và không có dự định phá giá hay nới rộng biên độ trong thời gian tới.

Thống đốc Giàu lặp lại những ý trên vào cuối tuần và khuyên người tiêu dùng không nên mua Đôla nhằm “tránh mất mát”, mặc dù ông không nói thêm về vấn đề này.

Từ tháng 6 2008 đến tháng 3 2009, Ngân hàng Nhà nước liên tục nới rộng biên độ 3 lần, cho phép VNĐ yếu dần một cách hiệu quả, và tiến hành duy nhất 2 lần phá giá.

Sau mỗi lần điều chỉnh, tỉ giá chính thức gần như ngay lập tức rơi về điểm tận cùng của biên độ và tỉ giá trên thị trường chợ đen cũng rớt theo.

Thực tế trên có thể khiến Ngân hàng Nhà nước thận trọng hơn trong những quyết định phá giá nhỏ sau này.

Trong khi đó, tuần trước, Morgan Stanley cho rằng việc phá giá đồng tiền thêm nữa “có thể tạo tâm lí kỳ vọng tiếp tục phá giá, dẫn đến người dân nắm giữ USD nhiều hơn và kết quả là Ngân hàng trung ương cần nhiều dự trữ ngoại tệ hơn để củng cố nội tệ”

Mặc dù nếu không làm đồng nội tệ suy yếu có thể để mặc áp lực lên cân bằng bên ngoài trở nên mất kiểm soát. Ngân hàng Nhà nước đã từng bước hạ tỉ giá tham chiếu xuống nhưng tính từ tháng 5 đến nay chỉ là 0.5%.

NGÂN HÀNG NHÀ NƯỚC NÊN LÀM GÌ?

Một số người trong ngành ngân hàng nói Thống Đốc cần đưa ra nhiều hơn mức “lời khuyên” và đề nghị Ngân hàng Nhà nước can thiệp bằng cách bán ra nhiều USD cho các ngân hàng thương mại để đáp ứng đủ nhu cầu của các nhà nhập khẩu, những người chịu thiệt hại nhiều nhất bởi sự suy yếu của tiền Đồng.

Một chướng ngại tiềm năng khác nữa chính là dự trữ ngoại hối của Việt Nam. Từ đầu năm đến cuối tháng 6, dự trữ ngoại hối đã giảm 23%, xuống còn 17.6 tỉ USD (số liệu từ ADB).

Ngân hàng trung ương không đưa ra số liệu về dự trữ thường xuyên nhưng nhiều nhà kinh tế tin tưởng con số hiện giờ còn nhỏ hơn thế, mặc dù có thể có nhiều nguồn ngoại tệ khác đổ vào.

Giả sử với hạn chế của nguồn tài nguyên ngoại hối, nhiều nhà kinh tế biện hộ cho một lần phá giá lớn theo sau bởi một lần phòng thủ mạnh mẽ với nguồn thuốc súng sẵn có từ kho dự trữ. Một vài ý kiến cho rằng Ngân hàng Nhà nước nên sửa sang lại cách thức quản lí tỉ giá sao cho linh hoạt hơn trong tương lai.

Thắt chặt tiền tệ cũng là một giải pháp. Tuy nhiên, chính phủ lại đang miệt mài với gói kích thích kinh tế trong vài tháng tới và mới đây thông qua kéo dài chương trình hỗ trợ lãi suất, được cho là sẽ giảm khả năng lãi suất sẽ đi lên trong tương lai gần.

Một bước khác Ngân hàng Nhà nước cũng có thể thực hiện nhằm giảm bớt áp lực, đó là buộc các công ty xuất khẩu, cụ thể là các doanh nghiệp nhà nước lớn, bán ra lượng Đôla mà họ đã tích trữ. Ý kiến này đã được bàn tới vài tháng trước.
Dịch từ Forbes

Đó thực sự là một vấn đề góp phần vào những khó khăn khi kinh doanh ở đất nước mà lòng tin vào đồng nội tệ thấp, nơi mà Đôla Mỹ vẫn là ông vua và thỉnh thoảng xuất hiện tình trạng khan hiếm vì sự mua vào ồ ạt của người dân vốn luôn cảnh giác.

Theo luật, Ford Việt Nam chỉ có thể kiếm tiền bằng đồng Việt Nam, đồng tiền không thể hoán đổi, trong khi phải trả cho hầu hết nhà cung cấp bằng đồng tiền cứng (hard currency) bởi ít nhất 85% linh kiện xe được nhập khẩu.

“Có những ngày các anh bên bộ Tài Chính đến và nói: ‘Chúng tôi không có đủ Đôla Mỹ’,” Michael Pease, Tổng giám đốc Ford Việt Nam nói.

“Và chúng tôi buộc phải có lựa chọn các khác những lúc như thế, hoặc là chúng tôi có thể lấy một loại tiền khác hoặc chúng tôi phải quay lại nhà cung cấp và nói, nhìn đây, theo ngân hàng xác nhận, chúng tôi không thể trả tiền vào đúng ngày đã cam kết”

Ford không gặp quá nhiều khó khăn trong việc kinh doanh xe tại thị trường mà trong tháng 9 đã chứng kiến doanh số tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái, một phần là kết quả của gói kích cầu chính phủ. Vấn đề gây đau đầu lại là tìm đủ ngoại tệ.

Nhà sản xuất xe thứ 2 của Mỹ này trong năm nay đứng thứ 6 tại Việt Nam dựa vào doanh số, bán được 4,852 chiếc trong 9 tháng đầu năm, theo hiệp hội nhà sản xuất xe ôtô Việt Nam (VAMA). Ông Pease nói rằng ông kỳ vọng doanh số năm nay sẽ bằng năm ngoái.

Thế nhưng tìm được ngoại tệ lại là một câu chuyện hoàn toàn khác, và khả năng của một lần phá giá, nỗi lo từ bao lâu nay.

Không chỉ mình Ford, khoảng từ năm ngoái trở lại, yếu tố tâm lí cũng như thị trường đã tạo nên một cơn thiếu hụt Đôla trên thị trường chính thức và giữ tiền Đồng ở mức ngang bằng hay vượt quá biên độ cho phép trong giao dịch với đồng Đôla, gây khó khăn cho những doanh nghiệp nhập khẩu.

Nhà nước trao quyền ưu tiên tiếp cận ngoại hối cho một số ngành kinh doanh, trong đó có xăng dầu và phân bón.

Nhưng hàng loạt ngành nghề khác, vài trong số đó đứng đầu bởi các công ty vốn nhà nước, cũng đã phải chịu cảnh thiếu Đôla. Trong tháng 7, Hiệp hội thép Việt Nam đã viết một bức thư gửi Thủ tướng nói rằng các công ty thành viên đang đứng trước cảnh phải đóng cửa vì không tìm đủ ngoại tệ để nhập khẩu phôi thép.

Trong khi hầu hết đồng tiền các nước châu Á mạnh lên so với đồng Đôla, Việt Nam đi ngược lại xu thế. Ngân hàng nhà nước đã không thể đưa trở lại tầm kiểm soát, gây nên một vấn đề lớn cho nền kinh tế và một rủi ro cho nhà đầu tư.

Tháng 10 này đánh dấu mốc một năm tiền Đồng liên tục chạm hay vượt quá biên độ giao dịch, mặc cho đã bị phá giá 3%, ngân hàng Nhà nước nới rộng biên độ giao dịch từ 2% lên 5% và hàng loạt biện pháp quản lí.

Trên thị trường chính thức, VNĐ được phép chạm mức 17,845 ăn một Đôla dưới sự ấn định của ngân hàng Nhà nước, nhưng trên thực tế, ở tiệm vàng hay giao lịch liên ngân hàng, đồng USD được trao đổi ở mức xấp xỉ 18,250.

Nhiều nhà kinh tế, chuyên gia kinh doanh ngoại tệ liên ngân hàng và những người buôn bán trên thị trường chợ đen tin rằng tiền Đồng sẽ tiếp tục yếu đi trong những tháng tới khi Tết đang đến dần, thâm hụt thương mại trầm trọng hơn, lạm phát tăng và kinh tế phát triển trở lại. Họ cho rằng nó có thể chạm mức 19,000.

Nền kinh tế Việt Nam phụ thuộc rất lớn và xuất khẩu hàng tiêu dùng như gạo, dầu thô, hàng may mặc, cũng như lượng kiều hối gửi về từ nước ngoài, đã vượt qua cơn bão kinh tế khá tốt với việc GDP tăng trưởng trong 3 quý lên đến 4.6%. Mục tiêu cả năm ở vào khoảng 5%, mức mà nhiều nhà kinh tế xem như là đáng nể, dù thấp hơn con số 6.2% của năm trước và thậm chí còn cao hơn nhiều năm trước đó.

THỊ TRƯỜNG CHỢ ĐEN, THỊ TRƯỜNG THẬT

Với doanh nghiệp nhỏ và cá nhân, tỉ giá chính thức hầu như chẳng liên quan gì và tỉ giá trên phố mới chính là cái đáng bàn.

“Tôi chẳng bao giờ mua được dù chỉ một Đôla với tỉ giá chính thức từ ngân hàng”, một nhà sản xuất cáp đồng có trụ sở tại Hà Nội cho biết. Anh từ chối cho biết tên vì mua bán ngoại tệ trên thị trường chợ đen là phạm pháp (technically illegal).

“Ngân hàng giới thiệu với một tiệm vàng mà tôi có thể mua Đôla và tự động chuyển vào tài khoản của tôi ở ngân hàng, sau đó tôi chuyển sang nước ngoài trả tiền hợp đồng”.

Tiệm vàng nhiều gấp đôi so với đại lí buôn bán ngoại tệ. Với một tiệm lớn có thể mua bán đến 2 triệu USD (1.2 triệu Bảng) một ngày. Ngành kinh doanh này không hề chững lại trong suốt suy thoái toàn cầu.

“Thị trường chợ đen ở đây mới chính là thị trường thật giữ cho nền kinh tế hoạt động. Mọi thứ sẽ chết nếu thị trường chợ đen không tồn tại”, một chủ tiệm vàng cho biết trong lúc ngồi trả lời những chiếc điện thoại đổ chuông không dứt. Khách hàng vào rồi lại ra với từng cọc tiền trên tay.

“Nếu ngân hàng Nhà nước không thể kiểm soát tình thế một cách thành công thì chẳng còn cách nào khác là để cho thị trường tự giải quyết mọi việc”

Một vài ý kiến cho rằng Ngân hàng Nhà nước lí giải rằng nếu tỉ giá hối đoái nếu có vượt quá biên độ cũng chẳng phải là vấn đề lớn, miễn là nó vẫn duy trì ở mức tương đối ổn định.

Trên thực tế, Ngân hàng Nhà nước đã bó tay.

Thứ nhất, họ hoàn toàn độc lập. Ngân hàng Nhà nước đáp lại Thủ Tướng, cũng giống như các Bộ, Ngành khác, và xin chữ ký của ông cho những quyết định quan trọng.

Điều đó có nghĩa là khi chính phủ tập trung vào kích thích kinh tế phát triển như trong vài tháng nay thì việc thắt chặt tiền tệ đành tránh sang một bên.

Thứ hai, các chuyên gia kinh tế nói rằng dự trữ ngoại hối của Việt Nam là không đủ cho kiểu can thiệp liên tục cần thiết để giữ tiền Đồng nằm trong biên độ. Vào cuối tháng 6, dự trữ ngoại hối đứng ở mức 17.6 tỉ USD, chảy mất hơn 23% từ cuối năm ngoái, và hiện giờ còn có thể thấp hơn nữa.

Ngân hàng Nhà nước lúng túng, chỉ cấp Đôla cho những ngành chiến lược và ngoe nguẩy cái gậy quản lí to tướng trong khi ép tỉ giá tham khảo xuống để xoa dịu sức ép.

RỦI RO TỪ VIỆC PHÁ GIÁ

Nhiều nhà kinh tế khẳng định rằng tình hình này gây ra nhiều tác hại.

Những công ty danh tiếng như Ford không thể quay sang thị trường chợ đen vì điều đó là phạm pháp. Ford cũng đã được chỉ dẫn thủ tục báo cáo lên SBV nếu các ngân hàng đối tác đòi thu phí nhằm hưởng mức tỉ giá khác.

Ông Pease cũng đưa vào khả năng sử dụng Euro hay Yen trong thanh toán cho nhà cung cấp để ít nhất ông có thể đưa cho họ cái gì đó đúng hạn. SBV không hạn chế trao đổi với những ngoại tệ trên, và tỉ giá cũng xấp xỉ Đôla chợ đen.

“Đây là một vấn đề mà tôi nghĩ các công ty ngày nay phải nhận ra như  là một chi phí kinh doanh”.

Chuyện tình dài kỳ của Việt Nam với đồng Đôla khó mà giải thích và có lẽ hơn hẳn phần còn lại của thế giới, nơi mà có hẳn rổ ngoại tệ khác thay thế Đôla.

Từ cuộc cải cách những năm cuối 1980 hay sớm hơn, vàng và Đôla đã được người dân ưa chuộng vì chính phủ không thể kiểm soát lạm phát bất kham.

Nhiều nhà kinh tế nói nạn đôla hoá nền kinh tế là một thói quen khó sửa vì vàng, một thay thế cho Đôla, giúp nhiều gia đình vượt qua những năm chiến tranh thập niên 70, và nhiều người vẫn còn nhớ thời kỳ siêu lạm phát thập niên 80.

Lo lắng ngày nay lại là khả năng của một lần giảm giá trị hiển hiện khi mà đồng tiền yếu kinh niên, ngân hàng trung ương không thể hay không muốn ghìm lại và lòng tin của thị trường vào một đồng tiền mạnh là rất ít.

Tâm lí là vấn đề cốt yếu. Trong năm nay, nhiều đơn vị xuất khẩu nắm giữ Đôla hy vọng tiền Đồng rớt giá. Chính điều đó lại càng làm tình trạng thiếu hụt trầm trọng hơn, tạo ra một áp lực hữu hình lên VND đi theo hướng mà tất cả chúng ta nghĩ nó sẽ phải theo, rớt giá.

Nhưng đó chỉ là một phần của câu chuyện. Benedict Bingham, đại diện IMF tại Việt Nam, nghĩ rằng động thái hàng triệu gia đình dịch chuyển phần tài sản sang vàng hay Đôla có thể tạo ra tác động rất lớn.

Nửa đầu năm nay, cán cân thanh toán của Việt Nam mạnh hơn năm ngoái, thâm hụt thương mại cũng giảm. Mặc dù FDI và lượng kiều hối giảm nhưng không tác động đến đà đi xuống của thâm hụt thương mại. Song còn đó áp lực lên tiền Đồng, có lẽ vì nhu cầu từ hộ gia đình tăng mạnh.

“Một phần vì lãi suất nội địa giảm quá nhanh, tạo sức ép lên khoảng cách giữa lãi suất tiền Đồng và Đôla vượt quá điểm tạo ra đủ độ bao phủ cho rủi ro trong hoán đổi” Bingham nói.

“Điều đó cũng phản ánh mối lo ngại về triển vọng của đồng Việt Nam. Dù thế nào đi nữa, tình thế này đòi hỏi chính sách tiền tệ phải thay đổi”

Dịch từ Reuters NYTimes